{"id":515,"date":"2025-12-01T07:30:02","date_gmt":"2025-12-01T02:30:02","guid":{"rendered":"https:\/\/adolatmezoni.uz\/?p=515"},"modified":"2025-12-01T07:34:35","modified_gmt":"2025-12-01T02:34:35","slug":"illatni-yeng-yurtdoshim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/adolatmezoni.uz\/?p=515","title":{"rendered":"Illatni yeng, yurtdoshim!"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Illatni yeng, yurtdoshim!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tasavvur qiling boshqalar uchun qiyin va yechilishi murakkab bo\u2018lgan masalani yechish siz uchun oson bo\u2018lsa, aynan siz bajarib turgan turgan vazifa o\u2018sha odamlar zarurati uchun bo\u2018lsa siz qanday yo\u2018l tutgan bo\u2018lardingiz? Bu savolim qiyinlik qilgan bo\u2018lsa, faraz qilishingiz uchun namuna sifatida xohlagan bir kasbni misol qilib olishingiz mumkin? Siz bajarayotgan ishga ko\u2018p odamlar muhtoj va ular ichida qariyalar, yoshlar, qarindoshlar va yot odamlar bor. Agar bir tartibda desangiz orqada sizning qarindoshlaringiz, tanishlaringiz va hurmatli obro\u2018li, boy va yuqori lavozimda ishlaydigan odamlar qarab turgan bo\u2018lsa. O\u2018ylab ko\u2018ring, menimcha, bu siz uchun qiyin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ammo shunday odamlar borki, bu masalani o\u2018z nafsi uchun pullik tomonini ma\u2019qul topadi. Bu holatni hozirgi kundagi zamonaviy nomlanishi korrupsiya deb ataladi. Qadimda bu holat qanday atalgani men uchun noma\u2019lum, lekin bu holat bir asrlar oldin boshlangan deb o\u2018ylayman, ammo bu darajada bo\u2018lmagani aniq. Bugungi kunga kelib bu illat shunday rivojlanyaptiki bunga barham berish uchun butun dunyoda kurash boshlangan. Ko\u2018plab idora \u2013 tashkilotlar kirish qismi devorlariga eslatmalar ilib tashlangan. Korrupsiya uchun qonunchiligimizda muqarrar jazo tayinlangan lekin bu hali ham davom etmoqda va ko\u2018zga ko\u2018rinmasligicha qolmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya ichimizda, uni har kim o\u2018zi yengishi kerak. Bu narsani odam ichida shakllanishi nafsining ko\u2018yiga kirishi degan bo\u2018lardim. Bunga qo\u2018l uruvchi har ikkala \u201cberuvchi va oluvchi\u201d tomon ham bir narsani tushunishi vijdoni va qonun oldida javob berishini unutmasligi kerak. O\u2018zbekiston Respublikasi konstitutsiyasida korrupsiya uchun qanday muqarrar jazo berilishi ko\u2018rsatib qo\u2018yilgan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Siz-chi! Siz kimni ko\u2018proq aybdor deb topgan bo\u2018lar edingiz o\u2018z nafsini quli bo\u2018lgan oluvchinimi yoki har&nbsp; narsani pul bilan sotib olsa bo\u2018ladi deb yo\u2018l tutadigan insonnimi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xulosa chiqarish o\u2018zingizdan chunki korrupsiya bilan shug\u2018ullangan odamni faqatgina qo\u2018lga tushganidagina taniysiz xolos. Katta daraxtni egib-bukib xam to\u2018g\u2018rilab bo\u2018lmaganidek, korrupsiyaga aqlini tanigan va lavozimda o\u2018tirgan insonlar orasida sodir etilyapti. Bu illatni o\u2018sib kelayotgan yosh avlodga qanday yomon ekanligini ko\u2018rsata olsak, korrupsiyani tag-tomiriga bolta urgan bo\u2018lar edik. Umid qilib qolamizki, har bir inson egallab turgan amalida yoki lavozimida vijdonan ishlay olsa, kelajakda bizning mamlakatimizda korrupsiyaga qarshi kurashda ijobiy natijalarga erishamiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maqolamni \u201c<strong>Illatni yeng, yurtdoshim!\u201d deb nomlangan she\u2019rim bilan yakunlayman.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Insoniylik kela qol,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya ket yo\u2018qol.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bizning shior to\u2018g\u2018rilik,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Senda bordir o\u2018g\u2018rilik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunga bizlar qarshimiz,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yutsak seni baxtlimiz<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vijdon bilan ishlasak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bo\u2018lar shunda kelajak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Davlatimiz yuksalsa,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To\u2018g\u2018rilikka burkansa,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Birlashishdir sof niyat,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shunda o\u2018sar jamiyat.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><u>Ilxomjon Mamasoliyev<\/u><\/strong><strong><u>.<\/u><\/strong><strong> <\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ta\u2019limda korrupsiya \u2013 kelajakka xavf<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiya \u2013 jamiyatning yashirin dardi<\/strong><strong>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi globallashuv davrida korrupsiya dunyoning deyarli barcha mamlakatlarida mavjud muammo sifatida qaralmoqda. U iqtisodiyotdan tortib siyosatgacha, sog\u2018liqni saqlashdan tortib ta\u2019lim tizimigacha kirib bormoqda. Eng achinarlisi, ta\u2019lim maskanlarida korrupsiya kuchayishi nafaqat o\u2018quvchi va o\u2018qituvchilar o\u2018rtasidagi ishonchga putur yetkazadi, balki butun jamiyatning kelajagini xavf ostiga qo\u2018yadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bilim qadri pulga tenglashib qolyaptimi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta\u2019lim tizimida korrupsiya ko\u2018rinishlari ko\u2018p uchraydi. Ayrim o\u2018quvchilar imtihonlardan o\u2018tish yoki yuqori baho olish uchun o\u2018qituvchiga pul taklif qilishadi. Ba\u2019zida talabalar o\u2018qituvchilarning tug\u2018ilgan kunlari yoki bayramlarda sovg\u2018a berishga majbur bo\u2018lishadi. Bu oddiy hol emas, balki korrupsiya deb ataluvchi og\u2018ir illatdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Keng tarqalgan shakllar quyidagilar:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Bahoni sotib olish<\/strong> \u2013 pul yoki qimmatbaho sovg\u2018a evaziga baho qo\u2018yish.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Imtihonlarda adolatsizlik<\/strong> \u2013 moddiy manfaat yoki tanish-bilishchilik asosida baholash.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Majburiy sovg\u2018alar<\/strong> \u2013 bayram yoki tug\u2018ilgan kun bahonasida sovg\u2018a qilishga majburlash.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Pullik darslarga majburlash<\/strong> \u2013 ayrim o\u2018qituvchilarning o\u2018quvchilarni faqat o\u2018zidan qo\u2018shimcha dars olishga undashi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunday illatlar oqibatida halol mehnat qiluvchi, bilimga chanqoq o\u2018quvchilar kamsitilib, pul evaziga natijaga erishuvchilar ustunlikka ega bo\u2018lib qolmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Yoshlarning kelajagi bilan o\u2018ynash \u2013 jamiyat kelajagi bilan o\u2018ynash<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya oddiygina bir shaxsning manfaatini emas, balki butun jamiyatning kelajagini xavf ostiga qo\u2018yadi. Chunki:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Bilim emas, pul hal qiladi degan noto\u2018g\u2018ri qarash shakllanadi.<\/li>\n\n\n\n<li>Malakasiz mutaxassislar ko\u2018payadi.<\/li>\n\n\n\n<li>Jamiyatda adolat va halollikka bo\u2018lgan ishonch susayadi.<\/li>\n\n\n\n<li>Taraqqiyot sur\u2019atlari sekinlashadi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ertaga korrupsiyaga o\u2018rgangan yosh yurtning rahbari yoki mutaxassisi bo\u2018lsa, u halollikni emas, manfaatni tanlaydi. Bu esa davlat rivojiga katta zarba beradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Statistik ma\u2019lumotlar \u2013 muammoning ko\u2018lamini ko\u2018rsatadi<\/strong><strong>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mutaxassislarning ta\u2019kidlashicha, ta\u2019lim tizimidagi korrupsiya o\u2018quvchilarning bilim darajasini sezilarli pasaytiradi. Jamiyatda esa \u201cBilim emas, pul hal qiladi\u201d degan xatarli qarash ildiz otadi. Natijada malakasiz mutaxassislar ko\u2018payib, davlatning iqtisodiy hamda ijtimoiy rivojlanishida jiddiy muammolar yuzaga keladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiyaga qarshi kurash \u2013 umumiy vazifa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta\u2019lim tizimidagi korrupsiya bilan kurashishda faqat hukumat yoki ta\u2019lim vazirligining choralari yetarli emas. Bu \u2013 butun jamiyatning umumiy vazifasidir. O\u2018qituvchi, o\u2018quvchi, ota-ona va jamoatchilik bu illatga qarshi birdek kurashishi lozim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shu maqsadda quyidagi choralarni amalga oshirish muhim:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Baholash tizimida shaffoflikni ta\u2019minlash.<\/li>\n\n\n\n<li>Imtihonlarni elektron nazorat ostida o\u2018tkazish.<\/li>\n\n\n\n<li>O\u2018qituvchilarning moddiy sharoitini yaxshilash.<\/li>\n\n\n\n<li>Ota-onalarni jarayonga faol jalb etish.<\/li>\n\n\n\n<li>Yoshlar o\u2018rtasida halollik va adolat g\u2018oyalarini keng targ\u2018ib qilish.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Xalqaro tajriba nimani ko\u2018rsatadi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dunyo tajribasi shuni ko\u2018rsatadiki, korrupsiyaga qarshi kurashgan davlatlar qisqa vaqt ichida katta natijalarga erishgan. Masalan, rivojlangan mamlakatlarda imtihonlar onlayn tarzda, maxsus nazorat kameralari ostida o\u2018tkaziladi. O\u2018quvchilarning bilimini baholashda inson omili minimal darajaga tushirilgan. Bunday tizim halollikni ta\u2019minlash bilan birga, o\u2018quvchilarni haqiqiy bilim olishga undaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Halollik \u2013 kelajakning poydevori.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta\u2019lim \u2013 yurt kelajagining poydevori. Agar bu poydevor korrupsiya bilan bulg\u2018ansa, kelajak ham xatar ostida qoladi. Shunday ekan, bugun har birimiz korrupsiyaga qarshi kurashda o\u2018z hissamizni qo\u2018shishimiz shart.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018qituvchi \u2013 halollik timsoli, o\u2018quvchi esa mehnat va bilim timsoliga aylansa, ta\u2019lim tizimi chinakam ma\u2019naviyat va ma\u2019rifat o\u2018chog\u2018iga aylanadi. Faqat bilim va mehnatgina insonni yuksaklikka olib chiqishini yoshlar anglab yetgandagina, yurtimiz taraqqiyotining mustahkam poydevori yaratiladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Roziya Sharipova.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Halollik yo\u2018qolganda \u2013 jamiyat yemiriladi&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya \u2013 bu faqatgina pora berish yoki olish emas, balki jamiyatning eng katta illatlaridan biridir. U hayotimizning deyarli barcha jabhalariga kirib borgan, odamlarning ishonchini yemiradigan, adolatni yo\u2018q qiladigan illatdir. Illatning mohiyati shundaki, kimdir o\u2018z manfaati uchun qonunni, tartibni buzadi va buning evaziga jamiyat zarar ko\u2018radi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiya nimadan boshlanadi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u2018pchilik korrupsiyani faqat katta rahbarlarning ishi deb o\u2018ylaydi. Ammo aslida u juda oddiy narsalardan boshlanadi. Kimdir o\u2018qishini ko\u2018chirish uchun pul berdi \u2013 bu ham korrupsiya. Kimdir do\u2018konchidan navbatni pulga sotib oldi \u2013 bu ham korrupsiya. Kimdir tanishi orqali ishlashga kirib, haqiqatdan ishlashga loyiq odamni siqib chiqardi \u2013 bu ham korrupsiya. Mana shu kichik-kichik illatlar yig\u2018ilib, katta muammoga aylanadi. Shu sababli ham korrupsiyani yengish uchun avval o\u2018zimizni tuzatishimiz shart.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiya \u2013 bizning tanlovimizmi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ha, bu tanlov. Har birimizda ikki yo\u2018l bor: to\u2018g\u2018ri yoki noto\u2018g\u2018ri yo\u2018l. Noto\u2018g\u2018ri yo\u2018l ko\u2018rinishda foydali bo\u2018lishi mumkin: pul berasan va natija olasan. Lekin uzoq muddatda bu jamiyatni yemiradi. To\u2018g\u2018ri yo\u2018l esa mashaqqatli, lekin kelajagi porloq. Agar bugun o\u2018zing halol bo\u2018lsang, ertaga farzanding ham shu yo\u2018ldan yuradi. Agar bugun \u201cpul bilan hammasi hal bo\u2018ladi\u201d degan fikrni singdirsak, ertaga shu farzand davlatning boyligini yeb bitiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiyasiz dunyo qanday bo\u2018lishi mumkin edi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir tasavvur qiling: dunyoda korrupsiya yo\u2018q. Imtihonda bilimli talaba o\u2018qishga kiradi, ishga eng malakali kadr olinadi. Yo\u2018llarimiz mustahkam, shifoxonalarimizda sharoitlar yetarli, o\u2018qituvchilar oylik maoshi yetarli. Oddiy oilaning farzandi ham orzu qilgan kasb egasiga aylanishi mumkin. Bu orzumi? Yo\u2018q, bu haqiqat \u2013 Singapur bunga erishdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Singapur \u2013 halollikning kuchi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1960-yillarda Singapur bizdan ham kambag\u2018al edi. Ishsizlik, jinoyatchilik, korrupsiya \u2013 hammasi bor edi. Lekin ular qat\u2019iy qaror qildi: korrupsiyani ildizi bilan yo\u2018q qilish. Qonun oldida hamma teng bo\u2018ldi. Mansabdor pora olsa \u2013 jazolandi. Fuqaro pora taklif qilsa \u2013 jazolandi. Bugun Singapur dunyoning eng boy, eng tartibli mamlakatlaridan biri. Bu nimani ko\u2018rsatadi? Agar biz ham halollikka intilsak, bizning kelajagimiz ham yorqin bo\u2018lishi mumkin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiyaning bizga ta\u2019siri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya \u2013 ko\u2018zga ko\u2018rinmas dushman. U har kuni hayotimizni yomonlashtiradi. Misol uchun, biror ko\u2018prik qurishga davlat katta mablag\u2018 ajratadi. Mablag\u2018ning yarmi o\u2018g\u2018irlanadi, qolgan yarmi arzon materialga ketadi. Natijada ko\u2018prik ikki yilda qulaydi. Bu baxtsiz hodisalarga, odamlarning o\u2018limiga sabab bo\u2018ladi. Yoki shifoxonaga borasiz \u2013 pulingiz bo\u2018lmasa, e\u2019tibor ham berishmaydi. Bu adolatmi? Albatta, yo\u2018q.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hayotiy misol \u2013 bo\u2018lgan voqea. Viloyatimizdagi oliy ta\u2019lim muassasalaridan birida rahbar bo\u2018lib ishlaydigan Sa\u2019dulla aka degan kishi bir ota-onaga \u201cFarzangizni o\u2018qishga kiritib qo\u2018yaman deb va\u2019da qiladi. &nbsp;Uni gapiga ishongan ota-onaning soddaligidan foydalanib katta miqdorda pul so\u2018raydi. Ammo pullar unga buyirmadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Xulosa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya \u2013 jamiyatni yemiradigan illat. Unga qarshi kurashish faqat hukumatning ishi emas, balki har birimizning vazifamiz. Biz halol bo\u2018lsak, bolamizga halollikni o\u2018rgatsak, jamiyatimiz o\u2018zgaradi. Shundagina biz ham Singapur kabi rivojlangan, adolatli davlatga aylanishimiz mumkin. Halollik \u2013 bu faqat so\u2018z emas, bu kelajakning poydevori.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dilchehra Anvarjonova.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiya \u2013 jamiyatni yemiruvchi ko\u2018rinmas illat<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Jamiyat \u2013 bu ulkan daraxt. Uning ildizi \u2013 halollik, tanasi \u2013 adolat, shoxlari \u2013 mehnat, mevalari esa \u2013 taraqqiyot va farovonlikdir. Agar daraxt ildizidan zararlansa, uning butun tanasi quriydi, shoxlari sinadi, mevalari chiriydi. Korrupsiya ham ana shunday illatki, u jamiyat daraxtini ichidan kemiruvchi, ko\u2018zga ko\u2018rinmaydigan, ammo kundan-kunga kuchayib boradigan hasharotdir.&nbsp; Korrupsiya haqida ko\u2018p gapiriladi: u davlatni zaiflashtiradi, iqtisodiyotga zarar yetkazadi, taraqqiyotni sekinlashtiradi. Ammo uning eng katta ofati \u2013 inson qalbini buzishi, jamiyatning ruhiy poydevorini yemirishidir. Halollik qadrsizlangan, adolat so\u2018ngan, ishonch yo\u2018qolgan jamiyat qanday qilib kelajakka ishonch bilan qaray oladi? Shu bois bu maqolada korrupsiya haqida quruq raqam va qonunlar emas, balki uning jamiyat hayotiga qanday ta\u2019sir qilishi, insonlar ongini qanday buzishi, yoshlarning kelajagini qanday so\u2018ndirishi haqida badiiy nigoh bilan so\u2018z yuritamiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiya \u2013 adolatni so\u2018ndiruvchi qora bulut<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tasavvur qiling, osmon charog\u2018on, quyosh porlab turibdi. Bolalar quvonib o\u2018ynashmoqda, dehqonlar dalada mehnat qilmoqda, o\u2018qituvchilar maktabda dars bermoqda. Birdan osmonda qora bulut paydo bo\u2018ladi. U asta-sekin kengayib, quyosh nurlarini to\u2018sadi. Odamlar endi issiqni emas, sovuqlikni his qiladilar. Korrupsiya ham jamiyat ustida yoyilgan qora bulutdir. Adolat bo\u2018lmagan jamiyatda insonlar kelajakka ishonmaydi. Halol mehnat qilgan odam chetda qolib, pora bergan odam yuqoriga chiqsa, bu jamiyatda adolat emas, kuch va pul hukmron bo\u2018ladi. Ana shu holat odamlarni befarq, sovuqqon va loqayd qiladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiya va yoshlar ongidagi iztirob<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yoshlar \u2013 jamiyat kelajagi, deyishadi. Ammo korrupsiya yoshlarning qalbiga shunday zahar soladiki, ularning kelajakka bo\u2018lgan umidini so\u2018ndiradi. Bir tasavvur qiling: bir yigit bor, u butun umr kitob o\u2018qidi, ilm oldi, tinmay mehnat qildi. U orzu qiladi: \u201cBilimim bilan jamiyatga foyda keltiraman, yuqori lavozimga halol mehnat bilan chiqaman.\u201d Ammo bir kuni ko\u2018radi: uning yonidagi tengdoshi hech qanday bilimga ega bo\u2018lmasa-da, birgina tanishi yoki pul tufayli yuqori mansabni egallabdi. Bu holat halol yigitning qalbini sindiradi. \u201cNahotki bilim emas, pul va tanish hamma narsani hal qilsa?\u201d \u2013 degan iztirob uni qiynay boshlaydi. Mana shunday vaziyatda yoshlarning katta qismi ikki yo\u2018ldan birini tanlaydi: yoki befarqlikka beriladi, yoki korrupsiyaga qo\u2018shilib ketadi. Bu esa jamiyat kelajagini yanada qorong\u2018i qiladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiya \u2013 ishonchni yemiruvchi zahar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jamiyatning eng katta boyligi \u2013 ishonchdir. Odamlar bir-biriga, davlat idoralariga, qonunlarga ishongan jamiyatda barqarorlik bo\u2018ladi. Ammo korrupsiya bu ishonchni asta-sekin yemiradi. Agar fuqaro hujjatini olish uchun pora bermasa, yillab navbat kutishi kerak bo\u2018lsa, u davlatga ishonmaydi. Agar bemor shifokorga pora bermasa, dori-darmonini vaqtida ololmasa, u tibbiyot tizimiga ishonmaydi. Agar talaba bilim bilan emas, pul bilan o\u2018qishga kiritilsa, u ta\u2019limga ishonmaydi. Natijada butun jamiyatda ishonchsizlik muhiti paydo bo\u2018ladi. Odamlar qonunni emas, pulni ustuvor deb biladi. \u201cHalol mehnat qilishdan foyda yo\u2018q\u201d degan qarashlar kuchayadi. Bu esa jamiyatni asta-sekin ichidan yemiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiyaning ma\u2019naviy ildizlari<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya faqat moddiy muammo emas, u ma\u2019naviy tanazzul mahsulidir. Halollik, vijdon, adolat \u2013 bular jamiyatni tutib turadigan ko\u2018rinmas ustunlar. Agar bu ustunlar qulab tushsa, jamiyatning binosi ham yiqiladi. Qadim donishmandlar aytgan: \u201cJamiyatni kuchli qiluvchi narsa \u2013 qonun emas, balki odamlardagi halollikdir.\u201d Qonun qog\u2018ozda qolib, odamlar halollikni unutsa, eng mukammal qonun ham ishlamaydi. Shu sababli korrupsiyaga qarshi kurashni faqat jazolash orqali emas, balki halollikni qadrlash, yoshlar ongiga vijdon va adolatni singdirish orqali amalga oshirish zarur. Jamiyatning korrupsiyaga qarshi kurashdagi o\u2018rni korrupsiya faqat davlat organlari bilan emas, balki butun jamiyatning birdamligi bilan yengiladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018qituvchi halollikni bolaga singdirsa \u2013 u ertaga poraxo\u2018r bo\u2018lmaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ota-ona farzandini adolatli bo\u2018lishga o\u2018rgatsa \u2013 u kelajakda davlatni sotmaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">OAV poraxo\u2018rlikni fosh etsa \u2013 odamlar hushyor bo\u2018ladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Har bir fuqaro \u201cmen pora bermayman\u201d desa \u2013 tizim asta-sekin tozalanadi. Demak, jamiyatning eng katta kuchi \u2013 halollikka bo\u2018lgan umumiy intilishdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Badiiy tasvir:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiya va Daraxt<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir bog\u2018bon bo\u2018lardi. U yillar davomida bog\u2018 yaratdi, daraxt ekdi, gullar parvarish qildi. Ammo bir kuni daraxtlardan biri quriy boshladi. Barglari sarg\u2018aydi, shoxlari sinib ketdi. Bog\u2018bon tashvishga tushdi: \u201cNega bu daraxt quridi?\u201d Keyin qarasa, daraxtning tagida kichkina hasharot paydo bo\u2018lgan ekan. U daraxt ildizini kemirayotgan ekan. Bog\u2018bon kech tushundi: daraxt tashqaridan sog\u2018lom ko\u2018rinsa-da, ichidan yemirilib borayotgan ekan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jamiyat ham xuddi shunday. Agar korrupsiya ildizi chuqurga kirsa, jamiyat tashqaridan mustahkam ko\u2018rinsa ham, ich-ichidan yemirilib ketadi. Xulosa qilib aytganda, Korrupsiya \u2013 jamiyatni ichidan yemiruvchi, halollik va adolatni so\u2018ndiruvchi, ishonchni buzuvchi ko\u2018rinmas illatdir. Uning asl sababi \u2013 insonning ochko\u2018zligi, halollikni qadrsizlanishi va jamiyatning bunga ko\u2018z yumishidir. Korrupsiyaga qarshi kurash \u2013 faqat qonun bilan emas, balki qalblarda halollikni uyg\u2018otish bilan amalga oshadi. Jamiyat har bir a\u2019zosi \u201cmen halol bo\u2018laman\u201d desa, korrupsiya ildiz otmaydi. Jamiyatning kelajagi shundaki, u o\u2018z ariqlarini tozalab, suvini yana musaffo qila bilishi kerak. Musaffo suv hayot beradi, halollik esa jamiyatni tiriltiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dilraboxon Ma\u2019murova.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>taraqqiyot yo\u2018lidagi to\u2018siq<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya! Bu so\u2018z xalq tilida qachondan qo\u2018llana boshladi? Qachondan boshlab ishimizni hal qilish uchun kimlargadir pora berishga odatlanib qoldik? Eng achinarlisi, bu savollarga aniq javob topish mushkul. Biroq bir haqiqat ravshanki, korrupsiya jamiyatda ildiz otaversa, taraqqiyot, adolat va halollik haqida gapirishning o\u2018zi quruq shior bo\u2018lib qoladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugun odamlar orasida \u201cfalonchi pora bilan qo\u2018lga tushibdi\u201d, \u201cxizmatini bersa, hal qilib berarkan\u201d degan gaplar ommalashib ketdi. Bu esa oddiy xalqning davlat tizimiga bo\u2018lgan ishonchini yemirmoqda. Aslida esa, har qanday jamiyatning tayanchi \u2013 adolatdir. Adolat yo\u2018qolsa, ishonch ham yo\u2018qoladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyaga qarshi kurashish \u2013 faqat jinoyatchini qo\u2018lga olish emas, balki uning ildizini quritishdir. Buning uchun avvalo davlat xizmatchilarining mehnatini munosib qadrlash, ularning maoshini yetarli darajada belgilash, ortiqcha yuklardan holi qilish lozim. Chunki halol mehnati evaziga yashash imkoniyati yaratilmasa odam ko\u2018pincha noto\u2018g\u2018ri yo\u2018lni tanlashga moyil bo\u2018lib qoladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mana, yaqinda yana bir katta mansabdor pora bilan qo\u2018lga tushgani haqida xabar tarqaldi. \u201cOddiy xalqqa halol yashashni targ\u2018ib qilib, o\u2018zi bu so\u2018zlarni chetlab o\u2018tgan ekan\u201d, degan gaplar xalq orasida keng tarqalmoqda. Odamlarning noroziligi kuchayib borayotgani \u2013 bu jamiyat uchun jiddiy xavfdir. Chunki fuqarolarda ishonch bo\u2018lmasa taraqqiyot ham, barqarorlik ham bo\u2018lmaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shu bois, korrupsiyaga qarshi kurashish \u2013 barchamizning burchimizdir. Har bir fuqaro halollikni hayotiy mezonga aylantirsa, mansabdorlar esa poklikni ustuvor tamoyil deb bilsa, jamiyatimizda bu illat ildiz otolmaydi. Axir, xalqimiz bekorga: \u201cHalollik \u2013 eng katta boylik\u201d demagan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Muhammad Rasul Mamatqulov<\/strong><strong>,<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">jamoatchi muxbir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bugun poraga yo\u2018q desak&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jamiyatning rivojlanishi, xalqning farovonligi va kelajakning porloqligi adolat va halollikka tayanadi. Agar adolat yo\u2018qolsa, taraqqiyotning ildizi quriydi. Aynan shunday yashirin illat \u2014 korrupsiya, bugun butun dunyo davlatlari uchun eng katta xavfga aylangan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiya nimani buzadi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya nafaqat moliyaviy zarar keltiradi, balki jamiyatning ichki tuzilishini ham yemiradi. U: adolatni o\u2018ldiradi, xalqning davlatga bo\u2018lgan ishonchini yo\u2018qotadi, yoshlarni mehnatdan ko\u2018ra pul va tanish-bilish orqali natijaga erishishga o\u2018rgatadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir o\u2018quvchi imtihonni pora bilan topshirdi, deylik. U bilimsiz holda oliy o\u2018quv yurtiga kiradi. Keyinchalik esa lavozimni ham halol yo\u2018l bilan emas, pora orqali egallaydi. Bunday inson xalq uchun emas, faqat o\u2018z manfaatlari uchun xizmat qiladi. Natijada jamiyatda bilimli yoshlarning haqqi poymol bo\u2018ladi, taraqqiyot orqaga ketadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Halollik \u2014 taraqqiyotning poydevori<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Har qanday muvaffaqiyatning siri halol mehnatda. Halollik \u2014 millatning eng katta boyligi, jamiyatni taraqqiyot sari yetaklaydigan yagona kuchdir. Agar bugun yoshlarimiz imtihonda, kundalik hayotda, ishda halollikni tanlasa, ertaga ular jamiyatning halol rahbarlari, adolatli mutaxassislari bo\u2018lib yetishadi. \u201cHalollikdan yuksalgan odamni hech bir kuch yiqita olmaydi\u201d degan hikmat bejiz emas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Nega korrupsiya taraqqiyot dushmani?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya bo\u2018lgan joyda iste\u2019dod qadrsizlanadi. Pora ishlagan joyda adolat yo\u2018qoladi. Pora tufayli davlat resurslari noto\u2018g\u2018ri taqsimlanadi. Eng muhimi \u2014 xalqning kelajakka bo\u2018lgan ishonchi so\u2018nadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Misol uchun, korrupsiya ildiz otgan mamlakatlarda iqtisodiy o\u2018sish sekinlashadi, yoshlarning qobiliyati qadrlanmaydi, odamlar \u201chalol ishlasam ham baribir natija yo\u2018q\u201d degan tushkunlikka tushadi. Bunday jamiyatda taraqqiyot bo\u2018lishi mumkinmi? Albatta, yo\u2018q.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Xulosa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya \u2014 yashirin dushman va taraqqiyotga g\u2018ov. Uni yengish uchun faqat davlat organlari emas, balki har bir fuqaro mas\u2019uldir. Halollikdan boshlanadigan kurash \u2014 eng buyuk qudratdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugun poraga yo\u2018q desak, ertaga farzandlarimiz halol jamiyatda, yorug\u2018 kelajak sari dadil qadam tashlaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Nafisaxon Xalimova<\/strong>,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>jamoatchi muxbir.<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>&nbsp;<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>jamiyat kushandasi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugun dunyoning qaysi burchagiga nazar tashlamaylik, korrupsiya degan illat har bir jamiyatning tomiriga singib borayotgani sir emas. U faqatgina biror tizimni emas, balki butun millatning kelajagini xavf ostiga qo\u2018yadi. Chunki korrupsiya \u2013 bu adolatning yemirilishi, ishonchning sinishi demakdir.Korrupsiya haqida ko\u2018p gapiramiz. Har kuni ommaviy axborot vositalarida o\u2018qiymiz, eshitamiz, ko\u2018ramiz va ijtimoiy tarmoqlarda kuzatamiz. Biroq hech&nbsp; o\u2018zimizdan so\u2018raganmizmi, shu illatga qarshi bizning o\u2018z hissamiz bormi? Yolg\u2018on gapirmaylik \u2013 ba\u2019zida ishimiz bitsin deb o\u2018zimiz ham shu yo\u2018lga kirib qolamiz. Aslida esa muammo shundan boshlanadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Butun dunyoda korrupsiya bilan kurash eng dolzarb masalalardan biri sifatida ko\u2018rib kelinmoqda. Chunki, biror mamlakat taraqqiy etishi uchun, eng avvalo, shaffoflik va qonun ustuvorligi ta\u2019minlanishi kerak. Mamlakatimizda ham Prezidentimiz tomonidan&nbsp; maxsus agentliklar tashkil etilgani, shaffoflik bo\u2018yicha qonunlar qabul qilingani, davlat xizmatlari elektron tizimga o\u2018tkazilgani shundan dalolat beradiki, endi korrupsiyaga qarshi kurash davlat siyosati darajasiga ko\u2018tarilgan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ammo bir savol tug\u2018iladi: qonunlar yozildi, dasturlar qabul qilindi, shunda ham muammo yo\u2018qoladimi? Albatta, yo\u2018q. Chunki korrupsiya bilan kurash \u2013 faqat davlatning vazifasi emas, bu butun jamiyatning mas\u2019uliyatidir. Har birimiz \u201cmayli, shunaqada\u201d deb ko\u2018z yumishni bas qilsak, ishimizni pul bilan bitirishni odat deb bilmasak, shundagina natijaga erisha olamiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Haqiqiy o\u2018zgarish odamlar ongidan boshlanadi. Bolalarga halollik qadriyat sifatida singdirilishi kerak. Ota-onalar, ustozlar, mutasaddi tashkilotlar bir yoqadan bosh chiqarib harakat qilsa, korrupsiyaga joy qolmaydi. Chunki jamiyatda halollik, adolat ustun bo\u2018lsa, xalq ishonchi mustahkam bo\u2018ladi, taraqqiyot esa tabiiy jarayonga aylanadi. Bugun shuni anglashimiz kerak: korrupsiyaga qarshi kurashish \u2013 bu faqat rasmiy shior emas, balki bizning kelajagimiz uchun kurashdir. Agar har birimiz bu yo\u2018lda mas\u2019uliyatni o\u2018z zimmasiga olsak, ertangi kunimiz yanada yorqin bo\u2018lishiga shubha yo\u2018q.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sevara Alimova<\/strong><strong>. <\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiyasiz kelajak sari birga olg\u2018a qadam tashlaymiz<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiya<\/strong> \u2013 jamiyatning siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy taraqqiyotiga salbiy ta\u2019sir ko\u2018rsatuvchi eng xavfli illatlardan biridir. Bu&nbsp; davlat organlarida, biznes sohasida va hatto ta\u2019lim tizimida ham uchrab, qonun ustuvorligiga putur yetkazadi, fuqarolarning adolatga bo\u2018lgan ishonchini pasaytiradi. Bugungi kunda korrupsiyaga qarshi kurashish har bir davlatning strategik vazifalaridan biri hisoblanadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya \u2013 mansab vakolatlaridan shaxsiy manfaat yo\u2018lida foydalanishdir. Pora olish va berish \u2013 eng keng tarqalgan shakli hisoblanadi. Jamiyat taraqqiyotiga to\u2018siq bo\u2018luvchi illatga qarshi kurashda faqat davlat idoralari emas, balki butun jamiyat, har bir fuqaro faol ishtirok etishi zarur. Shaffof boshqaruv, qonun ustuvorligi va halollik tamoyillarini hayotga tatbiq etish korrupsiyaga qarshi eng kuchli quroldir. Kelajak avlod uchun adolatli va halol jamiyat qurish \u2013 barchamizning mas\u2019uliyatimizdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Barchamizga sir emaski dinimizda ham bu qoralangan. Faqatgina pora olgan yoki sudxo\u2018rlik qilganlargina emas balki uni bergan va unga aralashgan insonlar ham birdek gunohkor bo\u2018ladi. Eng achinarlisi shundaki hozirda ta\u2019lim sohasida ham korrupsiya holatlariga yo\u2018l qo\u2018yilayotgan hollar ham kuzatilmoqda. Oraga tanish bilish kiritib o\u2018qishga kirayotganlar, baholarini olish uchun pul berayotganlar, maktab va maktabgacha ta\u2019lim muassasasiga ishga joylashish uchun ham ba\u2019zi qo\u2018shtirnoq ichidagi insonlar ishga joylab qo\u2018yaman deb ma\u2019lum miqdorda pul ham olmoqdalar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qanchalik korrupsiyani ildizi bilan yo\u2018qotishga urinmaylik ba\u2019zi sohalarda buni aksini ko\u2018rib turibmiz. Bu jamiyatimizni rivojiga mamlakatimizning kelajagiga o\u2018z ta\u2019sirini ko\u2018rsatmay qolmayapti. Nafaqat ta\u2019lim sohasi balki boshqa sohalar ham bundan mustasno emas. Prezidentimiz Sh. M. Mirziyoyev korrupsiyani mohiyati va unga qarshi kurashish zarurligi haqida quyidagi fikr bejiz aytmagan edi: ,, Jamiyat rivojiga g\u2018ov bo\u2018layotgan yana bir illat \u2013 bu korrupsiya balosidir. Bunday xatarga qarshi kurashish maqsadida yaqinda Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilinib, Senatga yuborilgan \u201cKorrupsiyaga qarshi kurashish to\u2018g\u2018risidagi\u201d qonunni tezroq amaliyotga joriy etish chora-tadbirlarini ko\u2018rishimiz lozim. Bularning barchasi o\u2018z navbatida inson huquq va manfaatlarini ishonchli himoya qilish tizimini takomillashtirishga xalqimizning davlat hokimiyatiga bo\u2018lgan ishonchni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi. Korrupsiyani tag tomiri bilan yo\u2018qotmas ekanmiz mamlakatimiz zavolga yuz tutayveradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi kunda dunyo mamlakatlarining taraqqiyoti, xalq farovonligi va davlatning nufuzi ko\u2018p jihatdan adolat va halollikka bog\u2018liq. Afsuski,&nbsp; korrupsiya deb ataluvchi illat hali-hanuz jamiyatimizda uchrab turibdi. Bu illat nafaqat iqtisodiyotga, balki odamlarning kelajakka bo\u2018lgan ishonchiga ham katta zarba beradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya \u2014 bu poraxo\u2018rlik, mansabni suiiste\u2019mol qilish, qarindosh-urug\u2018chilikka tayanish kabi ko\u2018rinishlarda namoyon bo\u2018ladi. Natijada jamiyatda adolatsizlik kuchayadi, halol mehnat qilayotganlarning qadri tushadi, davlat byudjeti zarar ko\u2018radi. Eng og\u2018iri \u2014 yoshlarning halollikka bo\u2018lgan ishonchi so\u2018na boshlaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shu bois, korrupsiyaga qarshi kurash har birimizning burchimizdir. Davlat idoralarida shaffoflikni ta\u2019minlash, raqamli texnologiyalarni joriy qilish, qonun oldida barchaning tengligini mustahkamlash \u2014 bugunning eng asosiy vazifalaridandir. Ammo bunday ishlarni faqat hukumat emas, balki jamiyatning o\u2018zi ham qo\u2018llab-quvvatlashi kerak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Biz yoshlar qalbida halollik, vatanparvarlik va mas\u2019uliyat tuyg\u2018usini mustahkamlashimiz zarur. Chunki ertangi kun halol insonlar qo\u2018lida bo\u2018ladi. Har bir ota-ona, har bir o\u2018qituvchi, har bir rahbar o\u2018zidan boshlasa \u2014 jamiyatda katta o\u2018zgarish yuz beradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyaga qarshi kurash bu \u2014 faqat qonuniy jarayon emas, balki ma\u2019naviy mas\u2019uliyat hamdir. Halol bo\u2018lish \u2014 boylik emas, lekin eng katta boylikdir. Shunday ekan, keling, barchamiz halollikni qadrlaylik, jamiyatimizni toza va adolatli qilaylik. Chunki kelajakni faqat halol insonlar quradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Durdonaxon Zamonova<\/strong><strong>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Halollik yo\u2018lidan yur, to\u2018siqlar yo\u2018qoladi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya&#8230; bu so\u2018zni eshitganimizda ko\u2018z o\u2018ngimizda pora, aldov, tanish-bilishchilik, \u201cishga joylab qo\u2018yaman\u201d degan va\u2019dalar gavdalanadi. Ammo bu illat faqat yuqoridagilarga taalluqli emas. Korrupsiya \u2014 oddiy hayotimizga ham kirib kelgan \u201cjim dushman\u201d. Unga qarshi kurashish \u2014 har birimizning o\u2018zimizdan boshlanadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Men bir tanishimni eslayman. O\u2018tgan yili Andijonda bir idoraga ishga kirish uchun imtihon topshirgan edi. Bilimi bor, mehnatkash, halol bola. Ammo unga \u201cboshqa nomzodlar joyini hal qilib qo\u2018ygan\u201d deyishdi. Ko\u2018pchilik bo\u2018lsa, shu paytda \u201ctanish topish kerak\u201d deb o\u2018ylardi. Lekin u shunchaki jilmaydi-da: \u201cHalol yo\u2018l bilan urinaman. Bo\u2018lmasa, bu joy men uchun emas\u201d, dedi. Uch oy o\u2018tmay, aynan o\u2018sha ishga <strong>o\u2018z bilim bilan<\/strong> qabul qilindi. Endi u boshqalarga: \u201cHech narsani pul hal qilmaydi, halollikning o\u2018zi kuchliroq\u201d, deydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shu voqeani eshitganimda o\u2018yladim: korrupsiyaga qarshi eng kuchli qurol \u2014 bu qonunlar emas, <strong>vijdon<\/strong> ekan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugun ham ba\u2019zi joylarda \u201cshunaqa tartib\u201d, \u201chamma shunaqa qiladi\u201d degan gaplar yuradi. Aslida esa bu bahona. Chunki jamiyatda halollik qadrlanmasa, adolat ham yo\u2018qoladi. Korrupsiya \u2014 bu nafaqat davlat byudjetiga zarar, balki odamlarning ishonchini o\u2018ldiradigan zahar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir qaraganda \u201ckichik narsa\u201ddek tuyulgan holatlar katta oqibatlarga olib keladi. Masalan, navbatda kimnidir \u201ctanishim\u201d deb oldinga o\u2018tkazish, kimdandir \u201cbir choy puli\u201d so\u2018rash, yoki \u201cboshqalar ham shunaqa qiladi-ku\u201d degan loqaydlik&#8230; bularning bari o\u2018sha illatning urug\u2018lari.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shu sababdan ham Prezidentimiz bu masalaga alohida e\u2019tibor berib, <strong>Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi<\/strong>ni tashkil etdi. Bugun ko\u2018p sohalarda \u201cochiqlik va shaffoflik\u201d tizimi yo\u2018lga qo\u2018yilgan. Masalan, byudjet mablag\u2018lari ochiq ko\u2018rinadi, davlat xaridlari onlayn e\u2019lon qilinadi, maktablarda o\u2018quvchilar bahosi elektron tizimda yuritiladi. Bu hammasi bir maqsadga xizmat qiladi \u2014 <strong>adolatni tiklash<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lekin, rostini aytay, eng muhim o\u2018zgarish insonning o\u2018zida bo\u2018lmasa, tizimning o\u2018zgarishi foydasiz. Biz \u201cKorrupsiyaga qarshi kurashamiz\u201d deyishdan oldin, \u201cMen halolmanmi?\u201d degan savolni berishimiz kerak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018qituvchim bir kuni shunday degan edi:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cKorrupsiya bu \u2013 halollikdan qochish. Halollik esa o\u2018zingni yengishdir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu so\u2018zlar oddiy tuyuladi, lekin unda butun haqiqat bor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Andijonning bir mahallasida yaqinda yoshlar o\u2018rtasida \u201cHalollik haftaligi\u201d o\u2018tkazildi. Har kuni turli mavzularda bahslar, sahna chiqishlari, viktorinalar bo\u2018ldi. Eng qiziq joyi \u2014 bolalar \u201cKorrupsiya qayerdan boshlanadi?\u201d degan savolga javob yozishdi. Kimdir \u201cKattalardan\u201d, kimdir \u201cMaktabdan\u201d, yana birov \u201cO\u2018zimizdan\u201d deb yozgan. Eng to\u2018g\u2018ri javob oxirgisidir. Chunki bu illatni yo\u2018qotish uchun har kim avvalo o\u2018zidan boshlashi kerak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya bilan kurashish deganda, bu faqat qog\u2018ozdagi qonunlar emas, balki <strong>hayot tarzi<\/strong> bo\u2018lishi zarur. Halol ishlaydigan tadbirkor, adolatli o\u2018qituvchi, vijdonli rahbar \u2014 mana shu odamlar orqali jamiyat poklanadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ba\u2019zan odamlar: \u201cHalol bo\u2018lib hech narsaga erishib bo\u2018lmaydi\u201d deydi. Aslida esa halollik \u2014 sekin, ammo <strong>mustahkam yo\u2018l<\/strong>. Aldov tez boyitadi, lekin tez ham yiqitadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyasiz jamiyatni orzu qilamizmi? Unda har birimiz o\u2018z joyimizda halol bo\u2018lishimiz kerak: \u2013 O\u2018quvchi bahosini sotib olmasin, \u2013 O\u2018qituvchi sovg\u2018a uchun dars o\u2018tmasin, \u2013 Xodim hujjatni \u201ctezroq yozib beraman\u201d deb manfaat kutmasin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shunda jamiyat tozalanadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xulosa qilib aytganda, korrupsiyaga qarshi kurash \u2014 bu shunchaki davlat siyosati emas, <strong>insonning hayotiy tanlovi<\/strong>. Har bir halol qadam, har bir vijdonli qaror \u2014 bu adolat sari tashlangan qadamdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Halollik yo\u2018lidan yursang, to\u2018siqlar o\u2018z-o\u2018zidan yo\u2018qoladi. Chunki halol insonning yo\u2018lini Allohning o\u2018zi yoritadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Feruzaxon Abdumutalova,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Andijon davlat pedagogika instituti aniq va tabiiy fanlar fakulteti fizika yo\u2018nalishi 1-bosqich talabasi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u2018rinmas dushman<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya &#8211; hozirgi kunda dunyoning deyarli hamma davlatlaridagi eng katta va eng dolzarb muammo. Aslida esa bu illat dunyo yaratilganidan buyon ildiz otib, bugungi kungacha yetib keldi. Korrupsiya davlatning iqtisodiy taraqqiyotini sekinlashtirib gina qolmay, odamlarning ishonchini yemirib, adolat tizimini zaiflashtiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zimizning tilda aytganda, korrupsiya &#8211; bu mansabdor shaxslarning o\u2018z lavozimidan shaxsiy manfaatlari yo\u2018lida foydalanishi va insonlar ishonchini suiiste\u2019mol qilishidir. Poraxo\u2018rlik&nbsp; tanish-bilishchilik, adolatsiz qarorlar &#8211; bularning bari korrupsiyaning ko\u2018rinishidir. Uni ko\u2018pincha &#8220;ko\u2018rinmas dushman&#8221; deb atashadi. Chunki u ko\u2018zga tashlanmaydi, lekin hayotimizdagi hamma jabhalarga salbiy ta\u2019sir ko\u2018rsatadi. U turli shakllarda namoyon bo\u2018lsa-da, mohiyati bitta: pora evaziga noqonuniy ishlarni amalga oshirish. Korrupsiya odamlar hayotiga bevosita ta\u2019sir qiladi. Masalan, poraxo\u2018rlik tufayli odam o\u2018z haqqini ololmaydi, imtiyoz va imkoniyatlar faqat pul berganlarga nasib qiladi. Natijada yoshlarning bilim va mehnati emas, balki &#8220;tanishlari&#8221; orqali yo\u2018l ochiladi. Bu esa haqiqiy iste\u2019dod egalarini chetda qoldirib, jamiyat rivojiga to\u2018siq bo\u2018ladi. Bunday adolatsizlik jamiyatda ishonchsizlikni kuchaytiradi. Ta\u2019limda, tibbiyotda va davlat xizmatlarida poraxo\u2018rlik mavjud bo\u2018lganidan keyin, u yerdan sifatli xizmat kutish qiyin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Masalan, men o\u2018z hayotimda guvoh bo\u2018lgan korrupsiyaning kichik ko\u2018rinishi bilan ilk bora 5-sinfimdalik chog\u2018imda, ya\u2019ni, 11 yoshimda yuzlashganman. O\u2018shanda men ingliz tilidan &#8220;Bilimlar bellashuvi&#8221;ga qatnashganman. Natijalar e\u2019lon qilinganida, o\u2018zimni 2-o\u2018rinda ko\u2018rganman. Aslida esa hammasini to\u2018g\u2018ri yechganimga, 1- o\u2018ringa loyiq ekanligimga ishonchim komil bo\u2018lgani uchun apellyatsiyaga kirganman. Ne ko\u2018z bilan ko\u2018rayki, haqiqatida menga atalgan 1-o\u2018rin pora evaziga boshqa maktabga sotilgan ekan. Shunga qaramasdan, men o\u2018z o\u2018rnim uchun, adolat qaror topishi uchun ota-onam va ustozimning qo\u2018llab-quvvatlashi yordamida oxirigacha kurashganman. Va yakunda g\u2018olib chiqqanman. Buni yozishimdan maqsad har birimiz bunday adolatsizliklarga qarshi kurashishimiz kerak. Avvalo buni ta\u2019lim tizimidan boshlashimiz lozim. Har doim shunday vaziyatlarni eshitganimda, o\u2018zimni ularning holatida tasavvur qilaman.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu ishlar bo\u2018yicha prezidentimiz so\u2018nggi yillarda mamlakatimizda korrupsiyaga qarshi kurashish uchun ko\u2018plab chora tadbirlar, islohotlar amalga oshirib, qonunlar qabul qilmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Biz pora bermasak, hech kim uni olmaydi. Unutmang korrupsiyasiz kelajak &#8211; jamiyat uchun eng katta yuksalishdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xadichaxon Jaloliddinova<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ISHONCHGA ZARA BERUVCHI ILLAT<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">So\u2018nggi yillarda jamiyatimizda \u201ckorrupsiya\u201d atamasi tez-tez tilga olinmoqda. Chunki bu illat \u2014 nafaqat davlatni, balki insonning vijdonini, halolligini, ishonchini ham yemiruvchi xavfli \u201ckasallik\u201ddir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya \u2014 lotincha \u201ccorruptio\u201d so\u2018zidan olingan bo\u2018lib, \u201cbuzilish\u201d, \u201cyo\u2018ldan ozish\u201d degan ma\u2019noni anglatadi. Ya\u2019ni, bu \u2014 mansabdor shaxsning o\u2018z xizmat mavqeidan shaxsiy manfaat uchun noqonuniy foydalanishidir. Oddiy qilib aytganda, pora olish, tanish-bilishchilik, adolatni buzish yoki hujjatlarni soxtalashtirish kabi har qanday g\u2018ayriqonuniy ishlar korrupsiyaning ko\u2018rinishlaridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugun dunyoda biror jamiyat korrupsiyasiz rivojlana olmaydi degan fikr emas, korrupsiyasiz jamiyatgina haqiqiy taraqqiyot sari boradi, degan haqiqat isbotini topmoqda. Zero, korrupsiya nafaqat iqtisodiyotga, balki xalqning ishonchiga ham katta zarba beradi. Odamlar adolatga ishonmasa, jamiyatda taraqqiyot emas, to\u2018xtash yuz beradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ammo savol tug\u2018iladi: Korrupsiyani qanday yo\u2018qotish mumkin?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buning yagona yo\u2018li \u2014 har bir fuqaroning halollikka sodiqligidir. Har kim o\u2018z ish joyida, o\u2018z kasbida, o\u2018z vazifasiga nisbatan vijdonan yondashsa, korrupsiyaga joy qolmaydi. Chunki bu illatning ildizi insonning ichida \u2014 uning niyatida, tarbiyasida, dunyoqarashida yotadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Davlat miqyosida esa korrupsiyaga qarshi kurashning asosiy yo\u2018llari \u2014 qonunlarni qat\u2019iylashtirish, tizimda shaffoflikni kuchaytirish va nazoratni oshirishdir. Biroq bularning barchasi inson omilisiz natija bermaydi. Shu bois yoshlarda halollik, vijdoniylik, mas\u2019uliyat, adolatparvarlik kabi fazilatlarni shakllantirish bugungi kunning eng muhim vazifasidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Biz \u2014 imkoniyatlar yurtida yashayapmiz. Yoshlarga ta\u2019lim olish, erkin fikr bildirish, istagan kasbni tanlash, ijod qilish uchun barcha sharoitlar yaratilgan. Bu imkoniyatlar bizdan minnatdorlik, mehnatsevarlik va eng asosiysi, halollik bilan yashashni talab qiladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chunki erkinlikni suiiste\u2019mol qilish, imkoniyatni shaxsiy manfaat uchun ishlatish \u2014 bu ham korrupsiya shaklidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyani yo\u2018qotish uchun avvalo biz o\u2018zimizni tarbiyalashimiz kerak:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Har qanday yutuq faqat mehnat orqali kelishiga ishonaylik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Adolatni buzish o\u2018zimizga zarar keltirishini anglaylik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Huquqiy bilimimizni oshiraylik, qonunlarni bilib, unga amal qilaylik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yomon illatlarga qarshi qat\u2019iy tura olaylik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shundagina biz halol, toza, adolatli jamiyatni barpo eta olamiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyaga qarshi kurash \u2014 bu faqat davlat idoralarining ishi emas, bu har bir fuqaroning vijdon masalasi. Agar har birimiz halol bo\u2018lsak, mamlakatimizda na pora, na adolatsizlikka o\u2018rin qoladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Unutmaylik: korrupsiya yo\u2018q joyda taraqqiyot bor, halollik bor joyda esa ishonch va baxt barqaror bo\u2018ladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dilnura Abduvohobova<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyaga qarshi kurashish.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya &#8211; O\u02bbzbekistonda jiddiy muammo. Korrupsiyaning oldini olish bo\u02bbyicha qonunlar mavjud, ammo korrupsiyaga oid qonunlarning ijrosi juda zaif. Korrupsionerlarning jinoiy javobgarlikka tortilish darajasi pastligi O\u02bbzbekistonda korrupsiyaning avj olishiga sabab bo\u02bblmoqda. Sud tizimi cheklangan resurslar va korrupsiya tufayli jiddiy funksional kamchiliklarga duch kelmoqda. O\u02bbzbekistonda korrupsiya jamiyat, biznes va hukumatning deyarli barcha qatlamlarida mavjud. O\u02bbzbekiston dunyodagi eng korrupsiyalashgan mamlakatlardan biridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Avval, shunday deyishimiz mumkin edi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aslida-chi, hozirgi rivojlangan &#8220;Yangi O\u02bbzbekiston&#8221;da, &#8220;Siz ham shunday deb o\u02bbylaysiz-mi?&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Bugungi kunda korrupsiya dunyoning ko\u02bbplab mamlakatlari uchun eng jiddiy muammolardan biridir. U nafaqat iqtisodiyotni izdan chiqaradi, balki jamiyatda adolatsizlik, ishonchsizlik va tenglikni kuchaytiradi. Korrupsiya mavjud joyda taraqqiyot to\u02bbxtaydi, xalq ishonchi esa so\u02bbnadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;O\u02bbzbekiston ham bu muammoni chuqur anglab, unga qarshi qat\u02bciy kurash olib bormoqda. So\u02bbnggi yillarda &#8220;Korrupsiyaga qarshi kurash to\u02bbg\u02bbrisidagi qonun&#8221; maxsus agentliklar va ochiqlik siyosati bu yo\u02bbnalishda muhim natijalar berdi. Biroq korrupsiya bilan kurashish faqat davlat organlarining vazifasi emas, bu har bir fuqaroning burchidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ba\u2019zan odam \u201cboshqalar ham shunday qilayapti-ku\u201d deb, kichik bir nohalol ishni oddiy narsa deb biladi. Ammo ana shu \u201ckichik\u201d pora, \u201coddiy\u201d aldovlar jamiyatni ichidan yemiruvchi ZAHARdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya \u2013 bu faqat amaldorlar muammosi emas. U hammamizning hayotimizga, kelajagimizga ta\u2019sir qiladi. Shuning uchun har bir inson halol bo\u2018lishni o\u2018zidan boshlashi kerak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Halol mehnat qilgan odam or-nomus bilan yashaydi. Halollik \u2014 insonni obro\u2018li qiladi, poraxo\u2018rlik esa uni xor qiladi. Shunday ekan, keling, \u201cMen korrupsiyaga qarshiman!\u201d degan oddiy so\u2018zni hayot tarzimizga aylantiraylik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Shaxsiy fikrimga ko\u02bbra, korrupsiya har bir sohada uchrashi mumkin, lekin har bir inson uni to\u02bbxtatish kuchiga ega.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U o\u02bbzidan boshlaydi; pora bermaslik, halollikni tanlash, adolatni talab qilish.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cHech o\u2018ylab ko\u2018rganmisiz, nega ba\u2019zi ishlar tez hal bo\u2018ladi, ba\u2019zilari esa yillab davom etadi?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Korrupsiyaga qarshi kurashish&#8221; mavzusida maqola yozishni boshlagan kunim o\u02bbzimni jurnalistdek his qilib,(chunki men &#8220;yosh jurnalistlar&#8221; mahorat maktabida yetarlicha bilim va ko\u02bbnikmalarni olib bormoqdaman) bir ayol bilan suhbat olib bordim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Qachondir korrupsiyaga duch kelganmisiz?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Bu voqea bo\u02bblganda kimgadir aytaman deb o\u02bbylamagandim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Bugun vaqti ekan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Men baxtsiz hodisa tufayli o\u02bbtgan yili bir ko\u02bbzim ko\u02bbrmay qoldi. Uzoq davolandim, chet ellarga diagnostik tahlillarimni yubordim, har xil doktorlarga bordim. Taqdir taqozosi bilan Nogironlikni belgilash komissiyasiga ariza topshirdim, chunki bir ko\u02bbz bilan ko\u02bbrishim, muvozanatimni saqlashga qiynalishimga, o\u02bbzim yolg\u02bbiz yura olmasligimga sabab bo\u02bbldi. (Ma\u02bclumot o\u02bbrnida, bu inson 24 yil davomida fizika fanidan muallim bo\u02bblib ishlagan ekan) Komissiyadan o\u02bbtishga borganimda tushlik vaqti ekan hamshira chiqib, kutib turishimni aytdi va mendan &#8220;gap olmoqchi&#8221; bo\u02bbldi, ya&#8217;ni menga nima bo\u02bblganini va qanday kasal bilan kelganimni? so\u02bbray boshladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Menga 100 AQSh dollari berasiz, ikkala ko\u02bbzi ham ko\u02bbrmayapti ekan deb sizga yordam beraman, komissiyadagilarga haqiqatdan ikkala ko\u02bbzim ham ko\u02bbrmayapti deysiz, ishingiz hal bo\u02bbladi, faqat buni birovga aytmang&#8221;,dedi bezbetlarcha. Men hayron bo\u02bbldim. O\u02bbqituvchiligimga borib sekingina, men sizdan yordam so\u02bbramadim, har bir gaplaringiz uchun javob berishingizni bilasizmi? Allohga shukur bir ko\u02bbzim&nbsp; bo\u02bblsa ham ko\u02bbradi, sizni yordamingiz kerak emas deb gapimni tamomladim. Hamshira biroz hayiqdi shekilli, bir so\u02bbz demay xonaga kirib ketdi. Biroz vaqtdan keyin, hujjat ishlari&nbsp; bilan borganimda aynan o\u02bbsha hamshira ishdan haydalganini eshitdim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u02bbsha vaqtda o\u02bbzimga o\u02bbzim, yolg\u02bbon- korrupsiyaning ildizi ekan. Adolat pul bilan o\u02bblchanmaydi, har bir inson bunga&nbsp; bo\u02bbysunishi kerak dedim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu insonning hayotiy hikoyasini eshitib, hamshiraning haydalganiga xursand bo\u02bbldim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Endi suhbatimizni boshiga qaytsak, halol jamiyatni hech qanday pora buza olmaydi. Yangi O\u02bbzbekistonimizda korrupsiyaning ildizi qanchalik tez qurib boryapti? Xuddi jurnalistdek ma\u02bclumotlarni aniq faktlar bilan davom ettirmoqchiman.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jahon statistikasi (2024-yil Transparency International ma\u2019lumotlariga ko\u2018ra):<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">180 ta mamlakat orasida korrupsiya darajasi indeksi (CPI) bo\u2018yicha:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Daniya \u2014 1-o\u2018rin (eng halol davlatlardan biri)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Somali \u2014 180-o\u2018rin (eng yuqori korrupsiya darajasi)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekiston \u2014 126-o\u2018rinda<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2021 yilgi ma\u02bclumotlarga qaraganimda O\u02bbzbekiston 140-o\u02bbrinda edi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">So\u02bbngi yillarda bu ko\u02bbrsatkich asta sekin yaxshilanmoqda chunki prezidentimiz Shavkat Miromonovich Mirziyoyevning<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cKorrupsiyaga qarshi kurash \u2013 bu faqat davlat organlarining ishi emas, bu \u2013 har bir fuqaroning burchidir\u201d degan so\u02bbzlari bunday ko\u02bbrsatkichlarga misol bo\u02bbla oladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya haqida qancha gapirsak ham davom etaveradi, xulosa o\u02bbrnida shuni aytishim mumkinki, O\u02bbzbekiston korrupsiyaga qarshi qat\u02bciy yo\u02bbl tanlagan. Eng muhim narsa fuqarolarning halollik madaniyatini shakllantirishdir. Korrupsiyaga qarshi kurash- bu faqat hukumatning ishi emas, balki har bir insonning vijdoni va mas\u02bculiyatidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Robiyaxon Oqyo\u02bblova,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Andijon davlat universiteti talabasi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">illatni tub ildizi bilan yo\u2018qota olamizmi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hayotimizning har jabhasida korrupsiya degan atamaga duch kelamiz, Uning nima ekanligini har birimiz o\u2018z ko\u2018zimiz bilan ko\u2018rganmiz, bilamiz. Ba\u2019zida nafratlanganmiz, ba\u2019zida oddiy hol sifatida qabul qilganmiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">11-sinfni bitirayotganimda, umuman darsga kelmagan, o\u2018zlashtirishi biroz pastroq bo\u2018lgan qiz onasining direktor o\u2018rinbosari lavozimida ishlagani tufayli maktabni qizil diplom bilan tamomladi. O\u2018sha vaqtlar men umuman deyarli dars qoldirmasdim, onam doim maktabga majburlab jo\u2018natardilar. Menga doimo mas\u2019uliyatli bo\u2018lishimni, qizil diplom va oltin medal olishimga umid qilardilar. Ammo harakatlarim bekor bo\u2018ldi&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Biz har joyda, televizorda, telefonda, turli xil reklamalarda &#8220;Korrupsiyaga qarshimiz!&#8221;, &#8220;Korrupsiyaga qarshi birgalikda kurashaylik!&#8221; kabi ruhlantiruvchi, harakatga undovchi gaplarni juda ko\u2018p eshitamiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Afsuski, korrupsiyani tub ildizi bilan yo\u2018q qilib bo\u2018lmaydi. Buning ham o\u2018ziga yarasha sabablari bor. Buni sabablari biri xalqning moliyaviy jihatdan pulga ehtiyoj sezishida deb bilaman.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Odamlar sekin-asta mansabga ko\u2018tarilgani sayin bosar-tusarini bilmay \u201co\u2018zidan ketishi\u201d oqibatida o\u2018zidan o\u2018zgani o\u2018ylamay qo\u2018yadi va maishatga, dunyo lazzatiga berilishadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu dunyoda har bir narsaning javobi borligini esa esidan chiqarishadi. Yuqorida keltirilganidek, korrupsiyaning asosiy ikkinchi sababi aholining pulga ehtiyoj sezishida. \u201cTekinga mushuk oftobga chiqmaydigan\u201d bir paytda hamma narsa pulga borib taqaladi. Kattalar farzandimni yedirishim, ichirishim, shartnomada o\u2018qitishim kerak deb yurishadi. Axir oylik maosh nimagayam yetsin?! Ular majbur bo\u2018lishadi birovning ishini hal qilib berish uchun qo\u2018shimcha haq olishga.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bundan bir yil avval, shifoxonaga borganimda, tahlillarni tekshirib beruvchi ayol tezroq tekshirib berishi uchun bir qizdan pul so\u2018raganini ko\u2018rgandim. Unga negadir rahmim kelgandi, korrupsiyaga qo\u2018l urganida, ya\u2019ni, qo\u2018shimcha haq so\u2018raganida ko\u2018zlari javdirab, yomon ahvolga tushib qolganini ko\u2018rgandim. Kambag\u2018alchilik qursin, insonni har baloga solib qo\u2018yadi. Balki oylik maoshlar ham oshib, narx-navo ham oddiy ishchining oyligiga mutanosib qilinsa, rostdan ham korrupsiya kamaygan bo\u2018larmidi?!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya &#8211; tanish-bilishchilik. Ishga joylashtirib qo\u2018yish, biror bir ishning oson bitishi &#8211; bu ham korrupsiya. Ammo tanish-bilishi bo\u2018lmaganlar haqiqatdan qiynaladi. Shifokorlik sohasida o\u2018qib yurgan, tanishi yo\u2018q 5-kurs talabasi haliyam ish topolmay, og\u2018ir mehnatda ishlab yuribdi. Shifokor tanishi bo\u2018lgan 1-kurs talabasi esa mazza qilib malaka oshirib yuribdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shu o\u2018rinda bir narsani aytish kerakki, birovning haqqi hech qachon boshqaga buyurgan emas. O\u2018zida bo\u2018lishiga qaramasdan pul talab qilish tilanchilik bilan barobar. O\u2018tkir Hoshimovning &#8220;Dunyoning ishlari&#8221; romanida ham korrupsiya haqida muallifning nafrati tasvirlangan. Birovning haqqi-qarz, korrupsiya o\u2018g\u2018rilikdir. Mana shu birgina korrupsiya deb qanchadan qancha insonning umriga zomin bo\u2018lish hech gap emas. Bir bilimsiz shifokor deb begunohlar o\u2018lim topishi, o\u2018qituvchi deb butun bir millat ilmsiz bo\u2018lib qolishi hech gap emas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyani yo\u2018qotish uchun xalqning ahvolini yengillashtirish, millatni ilmli qilish va to\u2018g\u2018ri tarbiyalash kerak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zebo Olimova,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Andijon Davlat Universiteti 1-kurs talabasi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;xizmat haqi&#8221; qachon yo\u2018qoladi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hayotimizda korrupsiya iborasi tez-tez tilga olinadi.Uni siyosat, iqtisodiyot, davlat boshqaruvi kabi yirik tizimlardagi illat deb bilamiz. Ammo bu illat bizning shaxsiy hayotimizga qanday chuqur kirib borganini har birimizning baxtimiz, erkinligimiz va hatto sog\u2018ligimizga ham salbiy ta\u2019sir ko\u2018rsatayotganini ko\u2018pchiligimiz sezmaymiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya nafaqat katta pullarning o\u2018zlashtirilishi, balki har bir oddiy fuqaroning kichik \u201c\u201dxizmat haqlari&#8221; va \u201cko\u2018mak pullari\u201d orqali ham namoyon bo\u2018ladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oddiy bir misol bilan boshlaylik.Yo\u2018lda harakatlanayotganimizda qoidani buzib qo\u2018ydik. Qonunga ko\u2018ra bizga jarima yozilishi kerak. Ammo ba\u2019zan \u201cshartnoma\u201d tuzish taklif qilinadi. Bu shartnoma bizning cho\u2018ntagimizdan biroz pul chiqishi evaziga, qoida buzarlik nomimizda qolmasligini, kelajakda qandaydir muammolardan qutqarishni va\u2019da qiladi. Afsuski, ko\u2018pchilik bu yo\u2018lni tanlaydi. Bu bizning ham mansabdor shaxsning ham vijdoniga qanday ta\u2019sir qiladi? Bunday yengil yo\u2018lni tanlagan inson ertaga boshqa murakkabroq vaziyatda ham qonundan chetga chiqishni afzal ko\u2018radimi? Bu kichik bir holat, lekin u bizning qonunga hurmatimizni, jamiyat oldidagi ma\u2019suliyatimizni pasaytiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bu \u201cto\u2018lovlar\u201dning oxiri nima bo\u2018ladi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu, avvalo, oddiy fuqaro sifatida bizning huquqlarimizning poymol etilishidir. Eng yomoni esa bizda \u201chamma narsa pul bilan hal bo\u2018ladi\u201d degan noto\u2018g\u2018ri fikrni shakllantiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu &#8220;to\u2018lovlar&#8221;ning oxiri nima? Bu, avvalo, oddiy fuqaro sifatida bizning huquqlarimizning poymol etilishi, ta\u2019bir joiz bo\u2018lsa, bizning sha\u2019nimizning oyoqosti qilinishidir. Va eng yomoni, bu bizda &#8220;hamma narsa pul bilan hal bo\u2018ladi&#8221; degan noto\u2018g\u2018ri tasavvurni shakllantiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Endi keling, qoidabuzarlik va korrupsiya bir-biri bilan qanday bog\u2018liq ekanligini ko\u2018rib chiqaylik. Tasavvur qiling, hayotimizda ko\u2018p uchraydigan bir holat: haydovchi hech qanday huquqqa ega bo\u2018lmagan holda, ya\u2019ni haydovchilik guvohnomasisiz, avtomobil boshqarib yuribdi. Bu nafaqat o\u2018zi uchun, balki yo\u2018ldagi boshqa barcha ishtirokchilar uchun ham katta xavf tug\u2018diradi. Chunki bunday shaxs yo\u2018l harakati qoidalarini ham bilmasligi, ham unga rioya qilish irodasiga ega bo\u2018lmasligi mumkin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Agar yo\u2018l patrul xizmati xodimi bunday shaxsni to\u2018xtatsa, qonuniy chora ko\u2018rilishi kerak. Yo\u2018qsa, haydovchilik guvohnomasi olmaguncha va tegishli jarimalarni to\u2018lamaguncha avtomobilni boshqarishdan cheklanishi lozim. Ammo bu yerda ham korrupsiya &#8220;yo\u2018lakchasi&#8221; paydo bo\u2018lishi mumkin. Balki, qonuniy jazo choralarini chetlab o\u2018tish uchun ma\u2019lum bir miqdorda &#8220;xizmat haqi&#8221; taklif etiladi. Va afsuski, bu taklif qabul qilinsa, natija nima bo\u2018ladi? Qonunni buzgan shaxs jazolanmasdan qutulib qoladi. Bu esa unga kelajakda ham bu qilmishni takrorlashga undaydi, chunki u &#8220;qutulish yo\u2018lini&#8221; topishni o\u2018rgangan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu esa bizning jamiyatimizda tengsizlikni yanada kuchaytiradi. Bir tomondan, qonun-qoidalarga rioya qilib, haydovchilik guvohnomasini olgan, to\u2018g\u2018ri yo\u2018l tutgan fuqarolar bor. Boshqa tomondan esa, huquqqa ega bo\u2018lmagan holda mashina haydab, &#8220;yaxshi yo\u2018l&#8221; bilan jazolardan qutilib qolayotganlar. Bu ikkinchi toifa shaxslar o\u2018zining qoidabuzarligi va korrupsiyaga qo\u2018l urishi evaziga hech qanday mehnat, bilim yoki harakat qilmasdan imtiyozga ega bo\u2018ladi. Bu esa &#8220;hamma qonunni buzib, keyin pul bilan qutulsa bo\u2018ladi&#8221; degan fikrni yanada mustahkamlaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya bilan qutilib qolish bu nafaqat qonun ustuvorligini buzish, balki bizning shaxsiy hayotimizga, kelajagimizga ham salbiy ta\u2019sir ko\u2018rsatadi. U bizda adolatsizlik hissini uyg\u2018otadi, jamiyatga ishonchni susaytiradi. Eng muhimi, bunday tizimda hech kim xavfsiz emas. Bugun qoidani buzib, pul bilan qutilib qolgan haydovchi ertaga yo\u2018lda kimnidir jiddiy jarohatlashi yoki hatto o\u2018limiga sababchi bo\u2018lishi mumkin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari, mansabdor shaxslarning o\u2018zi korrupsiya bilan kurashish o\u2018rniga, uni qo\u2018llab-quvvatlasa yoki undan foydalansa, bu eng katta fojia. Chunki ular qonunni himoya qilishi, fuqarolarning huquqlarini ta\u2019minlashi kerak. Ammo ular aksincha, o\u2018zlari qonunni poymol etishga sababchi bo\u2018lsalar, jamiyat uchun umid qolmaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xulosa qilib aytganda, huquqqa ega bo\u2018lmagan holda mashina haydash va korrupsiya orqali jazolardan qutilib qolish holatlari jamiyatimizning salomatligiga jiddiy zarba beradi. Bu nafaqat shaxsiy hayotimizni xavf ostiga qo\u2018yadi, balki iqtisodiyotimizni, davlatning barqarorligini ham zaiflashtiradi. Biz hammamiz birgalikda, qonunga itoat qilish, korrupsiyaga qarshi qat\u2019iy turish orqaligina sog\u2018lom va adolatli jamiyat qura olamiz. Har bir fuqaro o\u2018zining mas\u2019uliyatini his qilishi, qonunni buzganlarni fosh etishi va korrupsiyaga qarshi kurashda faol ishtirok etishi shart. Aks holda, biz o\u2018zimizni va kelajak avlodlarimizni xavf-xatarga duchor qilgan bo\u2018lamiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nozima Yusufbekova.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">halollik \u2014 bu faqat shior emas, balki fuqarolik burchi, vijdon mezonidir<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi globallashuv davrida korrupsiya nafaqat bitta mamlakatning, balki butun insoniyatning jiddiy muammosiga aylangan. U davlatning iqtisodiy rivojlanishiga to\u2018siq bo\u2018libgina qolmay, xalqning adolat va ishonch tuyg\u2018usini yemiradi. Shu bois korrupsiyaga qarshi kurashish har bir jamiyatda ustuvor masala hisoblanadi. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekiston mustaqillikka erishganidan buyon ushbu illatga qarshi qat\u2019iy siyosat olib bormoqda. So\u2018nggi yillarda korrupsiyani oldini olish, oshkoralikni ta\u2019minlash va jamoatchilik nazoratini kuchaytirish borasida muhim huquqiy asoslar yaratildi. \u201cKorrupsiyaga qarshi kurashish to\u2018g\u2018risida\u201dgi Qonun, Prezidentning tegishli farmonlari hamda Milliy kengash faoliyati bu yo\u2018nalishda yangi bosqichni boshlab berdi. &nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugun korrupsiya faqatgina rasmiy idoralarda emas, balki har bir inson ongida yengilishi kerak bo\u2018lgan illat sifatida qaralmoqda. Zero, halollik \u2014 bu faqat shior emas, balki fuqarolik burchi, vijdon mezonidir. Korrupsiyaning ildizini sug\u2018urib tashlash uchun yoshlarni halollik, mas\u2019uliyat va qonunga hurmat ruhida tarbiyalash zarur. Shu maqsadda ta\u2019lim muassasalarida \u201cHalollik darslari\u201d joriy etilib, o\u2018quvchilarda adolatli fikrlashni shakllantirish yo\u2018lida muhim qadamlar qo\u2018yilmoqda. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyaga qarshi kurashda fuqarolik jamiyati institutlari, ommaviy axborot vositalari va jamoatchilikning o\u2018rni beqiyos. Har bir fuqaro e\u2019tiborsizlik bilan yonash o\u2018rniga, qonunbuzarlikka nisbatan befarq bo\u2018lmasligi lozim. Chunki jimlik \u2014 korrupsiyaga yo\u2018l ochadi, faollik esa uni to\u2018xtatadi. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Davlatimiz rahbari ta\u2019kidlaganidek, \u201cHalollik \u2014 bu har bir rahbar va xodimning kundalik hayot mezoniga aylanishi kerak\u201d. Shu bois, bugungi kunda barcha sohalarda ochiqlik, hisobdorlik va samaradorlikni ta\u2019minlash maqsadida raqamli boshqaruv tizimlari joriy etilmoqda. Bu nafaqat korrupsiyani kamaytiradi, balki xalqning davlatga bo\u2018lgan ishonchini mustahkamlaydi. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Korrupsiyaga qarshi kurashish \u2014 bu bir kunlik yoki bir tashkilotning vazifasi emas. Bu jamiyatning barcha qatlamlari hamkorligida olib boriladigan umumxalq harakati bo\u2018lishi shart. Faqat shundagina biz adolat, halollik va ishonch hukmron bo\u2018lgan yangi O\u2018zbekistonni barpo eta olamiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rayyona Omonova,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Andijon davlat chet tillari instituti 1-bosqich talabasi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiya: tarixdan saboq olib, kelajakni asraylik<\/strong><strong>!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya bugun yoki kecha paydo bo\u2018lgan emas. U qadimdan to hozirgacha davom etib kelayotgan illatdir. Misol uchun, o\u2018rta asr davlarini olsak, u davrda ham boy va mansabdor kishilar o\u2018z manfaati uchun, korrupsiyadan (boylik yoki mansabdan) foydalanishgan,&nbsp; zodagonlar oddiy aholiga adolatsizlik bilan qarashgan. Agar boy va oddiy dehqon o\u2018rtasida muammo paydo bo\u2018lsa, sud yoki qoziga murojaat qilishgan va natija boyning foydasiga hal qilingan. Chunki bu davrda sud jarayonlari hozirgidek qonun asosida emas, balki &#8220;kim kuchli- o\u2018sha haq\u201d tamoyiliga asoslangan edi. Ya\u2019ni&nbsp;&nbsp; sud tizimida adolat emas, boylik va mansab muhim ro\u2018l o\u2018ynagan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018rta asrlarda din jamiyat hayotida katta&nbsp; o\u2018rin tutsa-da, ayrim diniy rahbarlar ham o\u2018z mavqeyidan shaxsiy foyda uchun foydalanishgan. Yevropada ba\u2019zi rohiblar&nbsp; &#8220;gunohdan poklanish\u2019\u2019 uchun indulgensiya (pul evaziga kechirim qog\u2018oz) sotishgan. Bu esa&nbsp; diniy korrupsiya shaklining bir turi edi. Sharq mamlakatlarida esa sulton yoki xonning atrofidagi &#8220;saroy amaldorlari\u2019\u2019 sovg\u2018a yoki tanga evaziga yuqori mansabga chiqishgan. Natijada davlat boshqaruviga munosib kishilar emas, o\u2018zini &#8220;haq\u2019\u2019 deb bilganlar boshqargan. Tabiiyki, bu holatda adolat yo\u2018qolganligi sababli xalq orasida isyonlar avj olgan , davlat zaiflashgan va&nbsp; natijada mamlakat tanazzulga duch kelgan.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Asrlar davomida korrupsiyaga qarshi kurash bo\u2018layotganiga qaramay hozirgi davrga&nbsp; kelib ham u&nbsp; yo\u2018qolmadi.&nbsp; Masalan hozirgi korrupsiyalardan biri: universitetni bitirgan inson ishga joylashish uchun bironta tashkilotga&nbsp; borsa,&nbsp; aksariyat hollarda ishga qabul qilinishi&nbsp; uchun undan pul talab qilishadi.&nbsp; Albatta, insonlarga Ish zarurligi uchun aytilgan pulni berishga majbur bo\u2018lishadi. Nega axir?&nbsp; Yillab o\u2018qiysan, diplomli bo\u2018lasan, ishga joylashish onida esa adolatsizlikka duch kelasan. Bu adolatsizliklarga barham berish fursati kelmadimikin?!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jamiyatimizdagi yomon illatlardan xalos bo\u2018lishimiz uchun har birimiz ma\u2019sulmiz. Tarixdagi voqealardan saboq olib,&nbsp;&nbsp; mustahkam davlat va&nbsp; kelajak barpo etishimiz uchun korrupsiyaga qarshi qat\u2019iy kurashishimiz, adolat va halollik yo\u2018lidan ketishimiz kerak, chunki&nbsp; davlatni&nbsp; rivojlatirish&nbsp; ham barbod qilish&nbsp; ham bizning qo\u2018limizda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yillar davomida korrupsiyaga qarshi kurash uchun&nbsp; boshqalarni o\u2018zgartiraman degan g\u2018oya ilgari suriladi. Buning o\u2018rniga&nbsp; ,avvalo,&nbsp; o\u2018zim&nbsp; o\u2018zgaraman va boshqalarga o\u2018rnak bo\u2018laman degan fikr shakllansa jamiyatda o\u2018zgarishlar sodir bo\u2018ladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Inson jamiyatni o\u2018zgartirishi uchun ta\u2019kidlaganimdek, avvalo, o\u2018zini o\u2018zgartirishi kerak. Shundagina&nbsp; davlat ham jamiyat ham yuksaladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zero, &nbsp;korrupsiya nafaqat qonun bilan, balki vijdon bilan ham kurashuvchi illatdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Anora Nabijonova<\/strong><strong>,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Halollik \u2013 insonning eng katta boyligi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi kunda korrupsiya hayotimizning turli jabhalarida uchrab turadi. Ba\u2019zan u katta miqdordagi pora yoki lavozim uchun kurash shaklida bo\u2018ladi, ba\u2019zan esa kundalik hayotda oddiy, ammo og\u2018riqli holatlar sifatida namoyon bo\u2018ladi. Korrupsiya \u2014 zamonaviy jamiyatning eng xavfli va keng tarqalgan muammolaridan biridir. U ko\u2018pincha yuqori darajadagi jinoyat sifatida tasavvur qilinsa-da, kundalik hayotimizda kichik, ammo insoniy qadriyatlarga zarar yetkazuvchi holatlar orqali ham namoyon bo\u2018ladi. Shu maqolada men shaxsiy tajribalarim orqali korrupsiyaning oddiy ko\u2018rinishlarini va ularga qanday munosabatda bo\u2018lish kerakligini yoritmoqchiman.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir kuni kasalxonada turgandim. Shifokorning oldiga kirishim kerak edi, lekin navbat juda uzun edi. Har kim o\u2018z dardiga shifo izlab kelgan, hammaning yuzida sabrsizlik va charchoq sezilardi. Shu payt bir ayol keldi. U hech kimdan ruxsat so\u2018ramasdan to\u2018g\u2018ri hamshira yoniga bordi, cho\u2018ntagidan pul olib, sekin hamshiraning cho\u2018ntagiga solib qo\u2018ydi. Hamshira jilmayib, \u201ckiravering\u201d, dedi. Ayol esa bemalol shifokor xonasiga kirib ketdi. Bu manzara menga juda og\u2018ir ta\u2019sir qildi. Chunki men va boshqalar halol navbat kutib turgandik. Kimdir og\u2018riqdan qiynalgan, kimdir bolasi uchun xavotirda, kimdir esa shunchaki adolat kutayotgan edi. Ammo birgina pul tufayli o\u2018sha adolat yo\u2018qoldi. Shunda o\u2018ylab qoldim: korrupsiya shunchaki pora emas, u jamiyatni ichidan buzadigan kasallik. Ba\u2019zilar uchun bu odatiy holdek tuyuladi, lekin aslida u halollik, vijdon va ishonchni yemiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yana bir holatni eslayman. Opam universitetni tugatganidan so\u2018ng ishga joylashmoqchi bo\u2018lganida, ayrim joylarda \u201cagar biroz berilsa, ish tezroq bitadi\u201d, deb aytganini eshitganman. Bu ham korrupsiyaning eng ko\u2018p uchraydigan ko\u2018rinishlaridan biri. Shu payt men yana o\u2018sha fikrga bordim \u2014 halollik yo\u2018lidan og\u2018ish kerak emas. Chunki pora bilan olingan ishda baraka bo\u2018lmaydi, halol mehnat qilgan inson esa kech bo\u2018lsa ham muvaffaqiyatga erishadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Halollik har qanday jamiyatning tayanchi. Agar har bir inson o\u2018z burchini vijdonan bajarsa, hech kimga pora kerak bo\u2018lmaydi. Biz har birimiz halol qarorlarimiz bilan korrupsiyaga qarshi kurashamiz. O\u2018sha voqealardan so\u2018ng men o\u2018zimga so\u2018z berdim. Hech qachon bunday yo\u2018lni tanlamayman. Chunki halollik \u2013 bu faqat qonunga itoat etish emas, bu o\u2018z vijdoning oldida toza bo\u2018lishdir. Korrupsiya nafaqat tizimni, balki insonning ma\u2019naviyatini ham buzadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Biz halol bo\u2018lsak, jamiyatda ishonch kuchayadi, adolat mustahkamlanadi. Halollik va poklik \u2014 insonni, oilani va jamiyatni yuksaltiradigan eng buyuk qadriyatlardir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sevinch Asqarova<\/strong><strong>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>jamiyat dardiga aylangan illat<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hozirgi tez sur\u2019atlarda o\u2018zgarayotgan zamonda \u201ckorrupsiya\u201d tushunchasi hech kim uchun notanish emas. Korrupsiya shunday illatki,u nafaqat davlatning iqtisodiy rivojlanishiga, balki jamiyatning ma\u2019naviy asoslariga ham o\u2018z salbiy ta\u2019sirlarini o\u2018tkazmay qolmaydi. Negaki, korrupsiya davlat gullab-yashnashiga to\u2018sqinlik qiluvchi eng katta muammolardan biri, agarda bu illat ildizi yanada chuqur tomir otaversa insonlar orasida ishonch yo\u2018qola boshlaydi, mas\u2019uliyat hissi kamayadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayrim sohalarda korrupsiyaning kelib chiqishiga ma\u2019lum sabablar turtki bo\u2018ladi. Ishxonalarda past maosh va ijtimoiy kafolatlarning yetishmasligi korrupsiya sodir bo\u2018lishiga olib kelishi mumkin. Misol qilib aytadigan bo\u2018lsak,bir shaxs yuqori maosh oladigan ish joylariga kirish uchun korrupsiyaga qo\u2018l uradi. Bundan tashqari nazorat tizimining sustligi, insonlarda huquqiy savodxonlik pasligi, hamda jamiyatda \u201ctanish-bilish\u201d madaniyatining kuchli bo\u2018lishi ham eng katta sabablardan biri sifatida qaraladi. Masalan,Oliy o\u2018quv yurtlarida talabalar va ustozlar orasida ham bu holatga duch kelish mumkin. Talabalar yaxshi baho olish, semestrlardan qiyinchiliksiz o\u2018tib olish maqsadida mana shu \u201cqora yo\u2018l\u201dga qo\u2018l <a href=\"http:\/\/urishadi.bu\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">uradi. Bu<\/a> esa o\u2018z navbatida talabalar o\u2018rtasida norozilik kayfiyatini keltirib chiqaradi, bilimli va mana shunday noto\u2018g\u2018ri yo\u2018lni tanlagan talabalar o\u2018rtasida tengsizlik kelib chiqa boshlaydi, eng muhimi esa adolat tamoyillariga putur yetadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">So\u2018nggi yillarda mamlakatimiz ham korrupsiyani oldini olish, adolatni ta\u2019minlash maqsadida turli islohotlar olib borilmoqda. Ulardan O\u2018zbekiston Respublikasi Korrupsiyaga Qarshi Kurashish Agentligidir. Ushbu agentlik 2020-yilning 29-iyun kuni prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev tomonidan imzolangan \u201cO\u2018zbekiston Respublikasida korrupsiyaga qarshi kurashish tizimini takomillashtirish bo\u2018yicha qo\u2018shimcha chora-tadbirlar to\u2018g\u2018risida\u201d farmoniga muvofiq tashkil etilgan. Agentlik fuqarolik jamiyati,ommaviy axborot vositalari, mahalliy boshqaruv organlari bilan hamkorlikda yoshlar, ayollar orasida halollikni targ\u2018ib qilishni maqsad qilgan turli loyihalarni amalga oshirib kelmoqda. Shu bilan birga \u201c<a href=\"http:\/\/e-anticor.uz\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">E-anticor.uz<\/a>\u201d platformasi, \u201dElektron hukumat\u201d loyihasi, \u201dOchiq budjet\u201d kabi tizimlar joriy etilgan bo\u2018lib, jamiyatda shaffoflik va hisobdorlikni oshirishga xizmat <a href=\"http:\/\/qilmoqda.bu\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">qilmoqda<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eng muhimi, korrupsiyaga qarshi kurash faqatgina davlat idoralarining emas, balki har bir fuqaroning burchidir. Insonlar orasida, ayniqsa bugun o\u2018sib kelayotgan yoshlar orasida halollik, vijdon, mas\u2019uliyat kabi qadriyatlarni mustahkamlash-kelajakda korrupsiyasiz jamiyatni barpo etishning asosiy shartlariga aylangan. Har birimiz o\u2018z kasbimizda halol bo\u2018lsak, jamiyatda adolat va ishonch mustahkamlanadi. Chunki korrupsiyasiz jamiyat \u2014 bu haqiqiy taraqqiyot garovidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sevara Alimova. <\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Singapur tajribasi: korrupsiyani qonun bilan emas, madaniyat bilan yengdi<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nimadirga qarshi kurashish uchun, eng avvalo, u haqida to\u2018liq tasavvurga ega bo\u2018lish kerak. Xususan, korrupsiyaga qarshi kurashishda bu yanada muhim, chunki ko\u2018pchilik korrupsiyani faqat bir yo\u2018nalishda \u2014 pora berish yoki olish sifatida tasavvur qiladi. Aslida, bu ancha murakkab va ko\u2018p qirrali.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyaning asosiy turlari quyidagilardan iborat:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Poraxo\u2018rlik \u2014 pora olish yoki berish orqali qarorlarni sotib olish.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tanish-bilishchilik (nepotizm) \u2014 lavozim yoki imtiyozlarni tanishlarga berish.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vakolatni suiiste\u2019mol qilish \u2014 o\u2018z vakolatini shaxsiy foyda yo\u2018lida ishlatish.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Firibgarlik va moliyaviy o\u2018g\u2018irlik \u2014 davlat yoki tashkilot mablag\u2018larini noqonuniy o\u2018zlashtirish.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Siyosiy korrupsiya \u2014 siyosiy kuch yoki lavozimni shaxsiy yoki guruhiy manfaatga ishlatish.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">So\u2018nggi yillarda mamlakatimizda oddiy poraxo\u2018rlik holatlari kamaygani kuzatilmoqda. Ammo boshqa turdagi korrupsion xatti-harakatlar \u2014 byudjet mablag\u2018larini noto\u2018g\u2018ri sarflash, moliyaviy firibgarlik, mansabni suiiste\u2019mol qilish \u2014 ortib bormoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Statistik ma\u2019lumotlarga ko\u2018ra, 2024-yilda korrupsiya bilan bog\u2018liq jinoyatlar soni 4649 taga yetgan. Bu esa o\u2018tgan yilga nisbatan 12,6 foizga ko\u2018p degani. Natijada davlat manfaatlariga 2,81 trillion so\u2018m miqdorida zarar yetkazilgan. Ayniqsa, Andijon viloyati 680 milliard so\u2018mlik korrupsiyaviy jinoyatlar bilan eng ko\u2018p aniqlangan hududlar qatoriga kirgan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shu o\u2018rinda, dunyo tajribasiga nazar tashlash foydadan xoli emas. Ayrim davlatlar korrupsiyani yengishda biz orzu qilayotgan natijaga allaqachon erishgan. Ularning ichida eng e\u2019tiborlilardan biri \u2014 Singapur tajribasidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Har bir davlat tarixida shunday davrlar bo\u2018ladiki, unda jamiyat \u201cendi yetar\u201d degan charchoq chegarasiga yetadi. Singapur uchun 1950-yillar ana shunday yillar edi. Pora berish va olish hayotning bir qismi bo\u2018lib qolgan, ishonch esa yo\u2018qolgan edi. Oddiy odam hujjat olmoqchi bo\u2018lsa, pul kerak; ishga kirishmoqchi bo\u2018lsa, tanish kerak. Korrupsiya davlatni ichidan yemirib borayotganini ko\u2018rgan xalq esa asta-sekin umidini yo\u2018qotayotgan edi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ammo tarixda ba\u2019zan bir qaror butun yo\u2018nalishni o\u2018zgartiradi. 1959-yilda Lee Kuan Yu boshchiligidagi hukumat ishni \u201ctozalash\u201ddan boshladi. Bu \u201ctozalash\u201d oddiy kampaniya emasdi \u2014 u o\u2018z xalqining ongini o\u2018zgartirishga qaratilgan edi. U shunday degan:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBiz halol hukumat qurmoqchimiz, demak, avvalo halol yashash imkonini berishimiz kerak.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Davlat xizmatchilarining oyliklari oshirildi, mol-mulki ochiq e\u2019lon qilina boshlandi, eng muhimi \u2014 hech kim qonundan ustun bo\u2018lmasligi qat\u2019iy belgilandi. Shunda \u201cCPIB\u201d \u2014 Korrupsiya amaliyotlarini tergov qilish byurosi tashkil etildi. U hatto vazirlarni ham tekshira oladigan darajada mustaqil edi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lekin bu yo\u2018l silliq kechmadi. Dastlab davlat ichida keskin qarshiliklar bo\u2018ldi: kimdir o\u2018z mansabini yo\u2018qotishdan qo\u2018rqdi, boshqalar esa \u201chukumat haddan oshmoqda\u201d deb norozi bo\u2018ldi. Xalq orasida ham ishonchsizlik kuchli edi \u2014 odamlar \u201cbu ham vaqtincha\u201d deb o\u2018ylashardi. Ammo vaqt o\u2018tgan sayin harakatlar natija bera boshladi. Poraxo\u2018r amaldorlar ochiq sudlarda jazolandi, jamoatchilik esa asta-sekin hukumatni himoya qila boshladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu og\u2018riqli, ammo hal qiluvchi davr edi. Singapur korrupsiyani qonun bilan emas, madaniyat bilan yengdi. Maktablarda \u201chalollik darslari\u201d o\u2018tildi, OAV halol amaldorlarni targ\u2018ib qildi, jamiyat esa asta-sekin halollikni me\u2019yor deb bilishni o\u2018rgandi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugun Singapur dunyodagi eng shaffof 5 davlatdan biri. Korrupsiya bu yerda nafaqat jinoyat, balki uyat, or-nomusga zid ish hisoblanadi. Bu natijaga ular jazolash bilan emas, uzoq muddatli ishonch siyosati bilan erishdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shu tarixdan biz uchun uchta asosiy saboq chiqadi:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1. Halollikni faqat qonun bilan emas, madaniyat bilan mustahkamlash kerak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2. Islohotlar har doim qarshilik tug\u2018diradi, ammo davom etish zarur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3. Fuqarolik ishonchi \u2014 har qanday qonundan kuchliroq.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Va, ehtimol, eng muhim saboq shuki: korrupsiyaga qarshi kurash \u2014 bu bir avlodning emas, butun xalqning ishi. Biz ham shu yo\u2018lni tanlasak, tayyor bo\u2018lishimiz kerak \u2014 tanqidga, shubhalarga, vaqtinchalik qiyinchiliklarga. Chunki tarix ko\u2018rsatadi: har bir adolatga intilgan xalq avval og\u2018riqni boshidan o\u2018tkazadi, so\u2018ng faxr bilan natijasini ko\u2018radi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xalqaro tajriba shuni ko\u2018rsatadiki, korrupsiyani faqat qonunlar bilan emas, madaniyat, texnologiya va ishonch bilan yengish mumkin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekiston bu yo\u2018lda allaqachon harakatni boshlagan, endi bu tizimni uzluksizlik va fuqarolik ishtiroki bilan mustahkamlash zarur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp; Biz korrupsiyadan qachon xalos bo\u2018lamiz? Qachonki har bir inson halollikni foyda emas, oriyat deb bilsa. Qachonki jamiyat halol yashashni qahramonlik emas, oddiy odat deb qabul qilsa. Ana shunda biz \u201cqo\u2018rqib emas, tushunib halol yashash\u201d darajasiga yetamiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Va aynan o\u2018sha kuni \u2014 biz haqiqatan ham ozod jamiyat bo\u2018lamiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shu sababli, menimcha, korrupsiyaga qarshi kurash faqat davlat idoralarining vazifasi emas. Bu har bir fuqaroning halolligi, mas\u2019uliyati va fuqarolik pozitsiyasiga ham bevosita bog\u2018liq. Chunki korrupsiyani yo\u2018qotish \u2014 uni jazolashdan ko\u2018ra chuqurroq masala. Uning asl sabablari va qanday ishlash mexanizmlarini tushunish, jamiyatda ochiqlik va hisobdorlik madaniyatini shakllantirish zarur. Zero, haqiqiy o\u2018zgarish inson ongidan boshlanadi. Halollik esa \u2014 eng kuchli quroldir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muslima Qaxramonjonova.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">pul \u201cgapirishi\u201ddan qachon qutilarmiz<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sarlavhani o\u2018qishingiz bilan: &#8221; Nima bu yozuvchimiz juda bir ajoyib ekan-ku &#8220;, &#8211; deyishingiz tabiiy hol. Kimga ham yoqmaydi, ishi oson bitishi? Hammasi besh bo\u2018lishi uchun shunchaki cho\u2018ntagingiz &#8220;qappaygan&#8221; bo\u2018lsa kifoya, olam guliston. Siz uchun hamma eshiklar ochiq, maktabga bormay, a\u2019lo baholarga bitirasiz, oliy ta\u2019limga kirmoqchimisiz, mana marhamat kursingizni tanlang, o\u2018qigingiz kelmayaptimi, mayli diplomni shunday berib qo\u2018yaveramiz. Ishga kirishingiz kerakmi, ozgina &#8220;kal bobo&#8221;dan ayamasangiz ish yo\u2018q joydan bo\u2018m-bo\u2018sh ish o\u2018rni tappa-tayyor. Qanday ajoyib shunday emasmi?!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Haqiqat ko\u2018p ulug\u2018 narsa-ku, bitta kamchiligi bor: har doim ham shirin bo\u2018lavermaydi. Achchiq haqiqat foydali narsa-ku, uning ham bitta kamchiligi bor: har kimga ham yoqavermaydi&#8221;,- degan edi O\u2018tkir Hoshimov o\u2018zining &#8220;Daftar hoshiyasidagi bitiklar&#8221; asarida. Darhaqiqat, hozirgi &#8220;pul gapiradigan&#8221; zamondagi bir necha &#8220;muammochalar&#8221;ni so\u2018ylasak, aybga buyurishmas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya o\u2018zi nima? Bizni dasta pul tutqazishimizmi yoki &#8220;marhamatli&#8221; insonlarning ishni bitirib berib himmatlarini ko\u2018rsatishlarimi? Fikri ojizimcha, ushbu rollar har biri o\u2018z mahoratlarini yetarlicha ko\u2018rsatmoqda. Ayni ma\u2019noda &#8220;bir qo\u2018ling berganini boshqasi bilmasin&#8221; maqolini yangi talqinda ko\u2018rmoqdamiz: &#8220;bir qo\u2018ling olganini boshqasi bilmasin&#8221;. Qoyilotun qoyilun!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Bu yozuvchimiz juda gapni olarkanda&#8221; &#8211; demang. Boshdan kechirgan inson albatta biladi-da. Bunday dilni xira qiladigan holatlar kaminada ham bo\u2018lgan. Endi bular haqida o\u2018ylashdayoq, qalb og\u2018riydi. Mayli, yozganim bo\u2018lsin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kollej paytlari&#8230; Yaxshi o\u2018qish, hunar o\u2018rganishning ayni vaqti. Darslarga har kuni boramiz, qoldirmaymiz, &#8221; NB&#8221; olishda qo\u2018rqasan-da deyishingiz mumkin, haqsiz. Endi kim ham xohlaydi, ortiqcha chiqimni. Shunday qo\u2018rquvlar, katta maqsadlar bilan bilim dargohimizni ham bitirdik, qo\u2018lda &#8220;bir quchoq&#8221; to\u2018rt va &#8220;ovqat umuman yemay, ozib ketgan&#8221; beshlar bilan to\u2018lgan ko\u2018m-ko\u2018k diplomcha. O\u2018qish davomida, imtihonda bir marta ko\u2018rgan va men o\u2018qituvchi deb o\u2018ylagan kursdoshimda esa &#8220;lovullab turgan&#8221; qip-qizil diplomcha. Yurak yondi-yu, keyin xo\u2018rligim keldi. Meni ham ammam o\u2018qituvchi bo\u2018lsa bo\u2018lmasmidi, deb tuni bilan o\u2018ylab chiqqandim&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu yerda kimni ayblashga ham hayron qoladi kishi. Istalgan yo\u2018nalish, istalgan kasbda bor bunday jamiyat yaralari. Xoh ta\u2019lim, xoh san\u2019at, xoh insonni hayotini hal qiladigan sog\u2018liqni saqlashda ham. &#8220;Puling bo\u2018lsa, sendan zo\u2018ri yo\u2018q, yo\u2018q bo\u2018lsa &#8211; xori &#8220;. Maqollarni ham tuzib tashlaydi bu bechora ko\u2018ngil, ezilganda. Qachongacha bunday davom etamiz?!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mening fikrimcha, o\u2018zgarishni avvalo, tarbiyadan, avvalo oiladan boshlash kerak. Chunki farzandga ota-ona tarbiyani yaxshi berarkan, u jamiyatga olgan tarbiyasini akslantiradi. To\u2018g\u2018ri bitta ota-ona harakat qilsa, o\u2018xshamas, lekin butun jamiyat bir tan-u bir jon bo\u2018lib harakat qilar ekan, bunday qoraliklar samaraliroq yo\u2018qotiladi. Zero Abdulla Avloniy bekorga: &#8220;Tarbiya biz uchun yo hayot \u2014 yo mamot, yo najot \u2014 yo halokat, yo saodat \u2014 yo falokat masalasidir&#8221; deya ta\u2019kidlamagan. O\u2018zgarish vaqti keldi &#8211; hamma uchun. O\u2018zgarishni, avvalo, o\u2018zimizdan boshlaylik!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gulsanam Abdullayeva,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Andijon Davlat Universiteti Filalogiya yo\u2018nalishi 1-bosqich talabasi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ta\u2019limda \u201cko\u2018rinmas g\u2018anim\u201dga o\u2018rin bo\u2018lmasligi kerak<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiya-jamiyat taraqqiyotining tanazzulga yuz tutish sababchisi. U \u201cjamiyatga tushgan qurt\u201d sifatida e\u2019tirof etiladi, negaki ushbu illat uchun qayerda tomir otish imkoniyati berilsa, so\u2018nggida tasavvurga sig\u2018mas talafotlarni keltirib chiqarishi tabiiy holga aylanadi. Korrupsiya sababli xalq o\u2018rtasida ishonchsizlik tuyg\u2018usi kuchayib, adolat tizimining ildiziga bolg\u2018a uradi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ming afsuslar bo\u2018lsinki, har bir davlat va jamiyatda korrupsiya nomli \u201cYashirin dushman\u201d bilan uzoq yillar davomida kurashib kelinadi. Xo\u2018sh, bu illatning tomir otishiga kimlar yoki nimalar sababchi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Avvalo,shuni ta\u2019kidlash lozimki, korrupsiyaning eng dastlabki sababi-o\u2018z lavozimini suiiste\u2019mol qilishlik. Ya\u2019ni bir shaxsga mansabi yuzasidan ishonib topshirilgan muhim vazifani moddiy taraflama (pul, lavozim kursisi va h.k ko\u2018rinishlarda) va\u2019da etilgan narsa tufayli buzishdir. Bunga yaqqol misol sifatida kuni kecha Asosiy fan olimpiadasida (14-oktyabr kuni boshlanganidan ,tabiiyki, xabaringiz bor)&nbsp; matematika fanidan test savollari jarayon boshlanmasdan avval, soat 7:32 lar atrofida, ijtimoiy tarmoqlar orqali tarqalgan va 200 ming so\u2018m evaziga o\u2018quvchilarning olam-olam orzulari \u201cpullangan\u201d. Ushbu holat murg\u2018ak qalblarda \u201cqani adolat?\u201d degan hayqiriqlarning tug\u2018ilishiga sabab bo\u2018lmaydi deysizmi? Buni biz eshitmaymiz, xolos. Ammo shukrlar bo\u2018lsinki, bu jarayonga korrupsiya aralashgani mutasaddilar tomonidan aniqlandi va matematikadan olimpiada qayta o\u2018tkazilishi belgilandi. Natijada, hech bir jinoyatning jazosiz qolmasligi tasdiqlandi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ikkinchidan, ushbu \u201cko\u2018rinmas g\u2018anim\u201d ta\u2019lim sohasida ham o\u2018rnashib olishi yurt taraqqiyotining kushandasi hisoblanadi. Negaki o\u2018quvchilarning ongida mavzularni to\u2018liq o\u2018zlashtirmay turib, uni pul bilan \u201cyopib olish imkoniyati\u201dning mavjudligi davlatni bilimsiz kadrlar bilan \u201cta\u2019minlashdan\u201d boshqa narsa emas. Ayniqsa, tibbiyot sohasidagi korrupsion holatlar bu &#8211; hayot-mamot masalasi. Biroq so\u2018nggi yillarda barcha tizimlarning raqamlashtirilishi jamiyatdan asta-sekinlik bilan poraxo\u2018rlik illatining tomirini kesmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xulosa qilib aytganda, hozirgi kunda har bir qalbida vatan tuyg\u2018usi jo\u2018sh urgan inson uchun korrupsiyaga qarshi kurash ham farz, ham qarzdir. Bu jihatdan o\u2018zbek xalqining bir yoqadan bosh chiqarishi ulkan cho\u2018qqilarni kafolatlaydi. Zero, Prezidentimiz Shavkat Miromonovich Mirziyoyev o\u2018z nutqida: \u201dKorrupsiya-islohotlar yo\u2018lidagi eng katta to\u2018siq va g\u2018ov\u201d , &#8211; deya ta\u2019kidlashi ham har bir shaxsni bunga qarshi kurashishga undamay qolmaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Madinabonu Tojixo\u2018jayeva,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Andijon davlat universiteti 1-bosqich talabasi.<\/em><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xalqaro tashkilotlar korrupsiyaga qarshi qanday kurashadi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bilamizki, dunyoda ko\u2018plab xalqaro tashkilotlar bor. Ulardan ba\u2019zilari davlatlar o\u2018rtasidagi tinchlikni ta\u2019minlasa, ba\u2019zilari inson huquqlarini yoki bolalar huquqlarini himoya qilishadi. Lekin korrupsiyaga ham qarshi kurashuvchi xalqaro tashkilotlar borligidan xabaringiz bormidi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ulardan biri Birlashgan Millatlar Tashkiloti qoshidagi United Nations Convention against Korrupsion (UNCAC) ya\u2019ni, Korrupsiyaga qarshi Birlashgan Millatlar Konvensiyasi. Bu tashkilot 2003 &#8211; yil Meksika, Merida shahrida tashkil topgan. 2005 &#8211; yil 14 &#8211; dekabrdan kuchga kirgan. Dunyoning deyarli barcha mamlakatlari 187 ta davlat a\u2019zodir. Asosiy yo\u2018nalishlari quyidagilardan iborat:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1. Korrupsiyani oldini olish; davlat boshqaruvida shaffoflik, halollik, hisobdorlikni oshirish, davlat xizmatchilari uchun axloq kodekslarini joriy etish.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2. Jinoyatni e\u2019lon qilish va jazolash; pora olish, pora berish, mansabni suiiste\u2019mol qilish jinoyat sanaladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3. Xalqaro hamkorlik; korrupsiya bilan bog\u2018liq jinoyatchilarni topish, hujjatlar almashish va qo\u2018shma tergovlar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu dunyo miqyosidagi yagona majburiy xalqaro hujjat bo\u2018lib, korrupsiyaga qarshi kurashish uchun universal standartlarni belgilaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yana bir tashkilot Iqtisodiy Hamkorlik va Rivojlanish Tashkiloti (OECD) 1997 &#8211; yil Parijda tashkil topgan bo\u2018lib, hozirda 46 ta mamlakat a\u2019zo. Asosiy maqsadi kompaniyalar va shaxslarning xorijiy davlat mansabdorlariga pora berishini jinoyat deb belgilash, xalqaro biznesdagi tilini ta\u2019minlashdan iborat.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu tashkilot konvensiyasi tufayli ko\u2018plab davlatlar jumladan, AQSH, Germaniya, Yaponiya, Janubiy Koreya o\u2018z qonunlarini xalqaro standartlarga moslashtirgan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yevropa Kengashi &#8211; Council of Europe (COE) 1999 &#8211; yilda tashkil topgan bo\u2018lsa-da, 2002 &#8211; yilda kuchga kirgan. 50 dan ortiq davlat a\u2019zo, O\u2018zbekiston kuzatuvchi davlat sifatida qatnashadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Afrika Ittifoqi &#8211; African Union 2003 &#8211; yil Maputo Mozambikda qabul qilingan. 44 ta Afrika davlatlari a\u2019zo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Asosiy maqsadlari &#8211; davlat resurslarining talon-toroj qilinishiga qarshi chora-tadbirlar, davlat rahbarlari va amaldorlar daromadlarini oshkora e\u2019lon qilish, sud tizimi mustaqilligini ta\u2019minlash kabilardan iborat.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya nafaqat bir davlatning balki butun dunyoning muammosidir, shu sababdan ham unga qarshi hamma kurashmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xadichaxon Jaloliddinova,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Andijon Davlat Chet tillari Instituti 2 &#8211; bosqich talabasi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">yuksak ma\u2019naviyatli insonni har qanday illat domiga torta olmaydi<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya kecha yoki bugun paydo bo\u2018lgan emas. Bu azaldan jamiyat qoniga singib borgan bir illat. Ehtimol uni parazit deb ham atash mumkindir?! Nega? Chunki mana shu illat odamlar orasida davlatlar paydo bo\u2018lmasdan avval mavjud edi va hali-hanuz yanada gurkuramoqda. Aytish joizki, qachon insonlar boshiga kulfat tushganda, o\u2018z mansablari yo\u2018lida, o\u2018z manfaatlariga to\u2018g\u2018ri keladigan har qanday chora-tadbirlarda va shu kabi yo\u2018llarda ularning ongiga yorug\u2018lik tezligi singari mana shunday halokatli yo\u2018llar keladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyaning kelib chiqishida jamiyatni asosiy elga qo\u2018ysak, uning ob\u2019ektini adolatni unutgan hamda befarq jamiyat a\u2019zolarini olamiz. Chunki, bu kabi insonlarda ma\u2019naviy yemirilish kuzatiladi va jamiyatda adolatsizlik, ishonchsizlik kabi muhitning kuchayishiga olib keladi. Halol mehnat qilayotganlarga zarar yetkazadi, inson huquqlari poymol etiladi. Natijada hayot sifati pasayadi va jamiyat taraqqiyotiga to\u2018siq bo\u2018ladi. Axloq jihatidan to\u2018g\u2018ri kelmaydigan bu urinishlar davlat va jamiyat o\u2018rtasida tuzilgan shartnoma O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining qonunlariga zid hisoblanib ularga o\u2018rnatilgan tartib-qoidalari bo\u2018yicha choralar ko\u2018riladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya konstitutsiyaga zid bo\u2018lganidan tashqari, diniy qadriyatlarga ham qarshi hisoblanadi va ikki tomondan ham qat\u2019iy qoralanadi. Shu bilan birga dinimizda ham adolatli bo\u2018lishga, boshqalarning huquqlarini himoya qilishga chaqiriladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jamiyatni tubdan o\u2018z iskanjasiga o\u2018rab olgan bu vosita yuqorida aytib o\u2018tilgandek uning mavjudligi qadim tarixga borib taqaladi. Tarixga bir nazar tashlasak, Mesopotamiya, Rim va boshqa davlatlarda davlat lavozimlariga tayinlash jarayoni ko\u2018pincha pora va shaxsiy manfaatlari asosida amalga oshirilgan . Masalan, yuqori lavozimli shaxslar o\u2018z pozitsiyasini saqlash yoki kengaytirish uchun pora berish yoki olish holatlari kuzatilgan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xulosa qilib aytganda, kuzatilgan tadqiqotlar shuni ko\u2018rsatadiki, avvalo insonlarning ma\u2019naviyatini oziqlantirish hamda o\u2018stirish zarur. Sababi ma\u2019naviyati keng, yuksak bo\u2018lgan insonlarni hech qanday illat yoki poraxo\u2018rlik singari vositalar o\u2018z domiga torta olmaydi. Shuningdek, O\u2018zbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Abdug\u2018aniyevich Karimov &#8220;Yuksak ma\u2019naviyat-yengilmas kuch&#8221; deya ta\u2019kidlagan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Barno Muxitdinova.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tanish-bilishchilik ham korrupsiyami?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&#8220;Korrupsiya&#8221;, &#8220;poraxo\u2018rlik&#8221;, &#8220;tanish-bilishchilik&#8221; &#8211; bu so\u2018zlarni kundalik hayotda ham ko\u2018p uchratamiz. Ko\u2018pchilik bu illatlarga oddiy hol sifatida qaraydi. Aniqroq qilib aytganda, ular jamiyatning bir qismi bo\u2018lib qolgan. Bunga asosiy sabab, insonlarning ongida bu tushunchalar to\u2018g\u2018ri shakllanmagan. Shu sababli, ularga qarshi kurashish zarurati yetarlicha his qilinmaydi. Sababi, ba\u2019zi odamlar korrupsiyani faqat katta miqdordagi pora olish yoki davlat idoralaridagi jiddiy jinoyat bilan bog\u2018liq tushuncha sifatida qabul qiladi. Ammo, korrupsiya bundan ham kengroq, ya\u2019ni kichik poraxo\u2018rlik, tanish-bilishchilik kabi e\u2019tiborga olinmaydigan harakatlarni ham o\u2018z ichiga oladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyani kundalik hayotimizda ham uchratib turamiz deyishim bejizga emas, sababi xizmat ko\u2018rsatish jarayonlarida, tibbiyot yoki ta\u2019lim tizimida ham korrupsiyaga duch kelamiz. Bunga hayotiy misol keltirib o\u2018tishim mumkin. Yaqindagina xolam o\u2018g\u2018lini ixtisoslashtirilgan maktabga kirgizish uchun $200 to\u2018ladi. Bilamizki, ixtisoslashtirilgan maktablar bilimli o\u2018quvchilarni saralab olish uchun imtihon o\u2018tkazadi va eng yuqori ball to\u2018plagan o\u2018quvchilarni qabul qiladi (qilishlari kerak ! ). Lekin aslida u o\u2018quvchilarning deyarli yarmi tanish-bilishchilik orqali yoki pora bilan kirgan. Shu o\u2018rinda yana bir narsani ta\u2019kidlab o\u2018tishim lozim, ular sababli haqiqiy bilimli, iqtidorli o\u2018quvchilar imkoniyatidan ayriladi. Sababi ularning o\u2018rniga kelishib qo\u2018yilgan o\u2018quvchilar maktabga qabul qilinadi. Menimcha, har bir ota-ona farzandini yaxshi joyda, bilimli bolalar orasida o\u2018qishini xohlaydi. Shu sababli, ular&nbsp; talab qilingan summani ikkilanmay berishga majbur bo\u2018ladi. Ammo, ta\u2019lim sohasiga ham korrupsiyaning aralashishi achinarli holat. Yosh avlodga bilim berayotgan o\u2018qituvchilarning bunday ishlarga aralashishi undan-da achinarli holatdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hozirda ko\u2018plab televideniye, davlat idoralari yoki yaqin atrofimizdagilar ham korrupsiyaga chek qo\u2018yish kerakligini ta\u2019kidlaydi. Ammo korrupsiyaga chek qo\u2018yishni, avvalo, o\u2018zimizdan boshlashimiz, hayotda halol va odil bo\u2018lib yashashimiz lozim. Har bir inson kichik narsalarda ham halollik bilan ish tutsa, adolatli bo\u2018lsa, nafaqat o\u2018z vijdoni oldida, balki jamiyat oldida ham to\u2018g\u2018ri inson bo\u2018lib qoladi. Shu sababli, o\u2018zimizni o\u2018zgartirish &#8211; bu faqat o\u2018z foydamiz uchun emas,&nbsp; balki jamiyatimizni yaxshilashga xizmat qiladi. Eng muhimi, o\u2018zimiz halol bo\u2018lsak, boshqalardan halollik kutishimiz mumkin. Zero, halol yo\u2018l bilan amalga oshirilgan har qanday ishning oxiri, muvaffaqiyat bilan yakunladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mohidiloy Abdurahmonova,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Andijon davlat universiteti filologiya fakulteti 1-bosqich talabasi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>asr muammosiga aylangan illat<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi kundagi eng og\u2018riqli muammolardan biri bu &#8211; korrupsiyadir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya mamlakatimiz taraqqiyotiga jiddiy zarar yetkazadi. Shu sababli ham bu illatni &#8220;taraqqiyot kushandasi&#8221; deb atash bejiz emas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Korrupsiya so\u2018zi lotincha &#8220;corruptio&#8221; &#8211; buzilish, sotilish, halollikdan chekinish degan ma\u2019nolarni anglatadi. U turli ko\u2018rinishlarda namoyon bo\u2018ladi: pora olish va berish, tanish-bilishchilik, hujjatlarni o\u2018zlashtirish va soxtalashtirish va hokazo. Korrupsiya tufayli, halol mehnat qilayotgan insonlar o\u2018z mehnatining natijasini ko\u2018rolmaydilar. Bu illat insonlarning eng og\u2018riqli tomoni. Korrupsiya qarshi kurash faqat davlat idoralarining yoki maxsus tashkilotlarning emas, balki butun jamiyatning vazifasidir. Yurtimizdagi har bir fuqaro halollik, vijdon va qonuniylik tamoyillariga amal qilsa, korrupsiyaga o\u2018rin qolmaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Davlatimizda bu borada keng ko\u2018lamli islohotlar olib borilmoqda. Xususan \u201cKorrupsiyaga qarshi kurash to\u2018g\u2018risida\u201dgi Qonun, Korrupsiyaga qarshi kurash agentligi faoliyati, davlat xizmatlarini raqamlashtirish, ochiqlik va shaffoflikni ta\u2019minlash &#8211; bularning barchasi korrupsiyani ildizi bilan yo\u2018q qilishga qaratilgan muhim choralardir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xulosa qilib aytadigan bo\u2018lsam, korrupsiya taraqqiyot, adolat va ishonchni yemiradi. Shuning uchun ham har birimiz, ayniqsa biz yoshlar bu illatga befarq bo\u2018lmasligimiz, halollik va poklik kabi xislatlarga amal qilib, jamiyatda sog\u2018lom muhitni shakllantirishga o\u2018z hissamizni qo\u2018shishimiz lozim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Halol insonlar ko\u2018p bo\u2018lgan jamiyatda taraqqiyot barqaror bo\u2018ladi. Shunday ekan, keling, korrupsiyaga qarshi kurashni o\u2018zimizdan boshlaylik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kumushbibi Xayitboyeva.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>kelajakni o\u2018g\u2018irlaydigan xavf<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi kubda korrupsiya muammosiga jahonning deyarli har bir mamlakatida duch kelish mumkin. Korrupsiyaga so\u2018ngi yillarda xalqaro miqyosida transmilliy jinoyat sifatida keng muhokama qilinayotgan mavzulardan biridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya-bu jamiyat taraqqiyoti , iqtisodiy&nbsp; barqarorlik va ijtimoiy adolatga eng katta tahdid soluvchi illatlardan biri.U nafaqat davlat boshqaruvi tizimiga , balki fuqarolarning ongiga , ishonchiga ham salbiy ta\u2019sir ko\u2018rsatadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyaning jamiyatga ta\u2019siri<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya keng tarqalgan davlatlarda:qonun ustuvorligi zaiflashadi,iqtisodiy osish sekinlashadi, aholining davlatga bo\u2018lgan ishonchi pasayadi, ta\u2019lim, tibbiyot, biznes kabi sohalarda tenglik buziladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyaning asosiy salbiy jihati shundaki, u jamiyatning har bur qatlamiga kirib boradi va odamlarda &#8220;halollik foyda bermaydi&#8221;degan xato tushunchani shakllantiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Tanish-bilish ham korrupsiya<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekiston so\u2018ngi yillarda korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida qator islohotlarni amalga oshirmoqda. Xususan:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&#8220;Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi &#8221; tashkil etildi;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Davlat xizmatlarida shaffoflik kengaytirildi;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Elektron hukumat tizimlari joriy qilindi ;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ochiq ma\u2019lumotlar portallari ishga tushirildi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu chora-tadbirlar korrupsion holatlarning oldini olishda muhim omil bo\u2018lib xizmat qilmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya kelajakni o\u2018g\u2018irlaydigan xavf<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyaga qarshi kurashning eng samarali yo\u2018li -yosh avlod ongida halollik va adolat tamoyillarini mustahkamlashdir . Ta\u2019lim muassasalarida :<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Haqiqiy savodxonlikni oshirish,halollik darslari,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yoshlar o\u2018rtasida targ\u2018ibot tadbirlarini o\u2018tkazish kabi ishlar shunday immunitetni shakllantirishga yordam beradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya ijtimoiy adolatni yemiruvchi yashirin kuch<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Raqamlashtirish &#8211; inson omilini kamaytiradi, natijada poraxo\u2018rlik ehtimoli pasayadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Shaffoflik- davlat xarajatlarini, tanlov va tender jarayonlarini ochiq&nbsp; e\u2019lon qilish.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jamoatchilik nazorati- fuqarolarning faol ishtiroki, OAV va blogerlarning erkin kuzatuvi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xulosa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyaga qarshi kurash -bu bir kunlik yoki bir tashkilotning ishi emas. Bu butun jamiyatning umumiy maqsadi, umumiy mas\u2019uliyatidir. Har bir fuqaro halollik va ma\u2019sumiyatni ozidan boshlab amalga oshirsa, jamiyatda adolat tamoyillari mustahkamlanadi , davlat esa yanada rivojlanadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Hilola Sotvoldiva<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Adolat \u2014 pul bilan o\u2018lchanmaydi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya \u2014 bu nafaqat jinoyat, bu jamiyat tanasidagi sekin-asta yoyilayotgan kasallikdir. U qayerda paydo bo\u2018lsa, o\u2018sha joyda ishonch yo\u2018qoladi. Ishonch yo\u2018qolganda esa taraqqiyot to\u2018xtaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ba\u2019zi odamlar \u201cBir marta olay, hech kim bilmaydi\u201d, deb o\u2018ylaydi. Aslida, bilmaydigan hech kim yo\u2018q \u2014 xalq biladi, vijdon biladi. Eng yomoni, o\u2018sha \u201ckichik pora\u201d ertangi kunni qora qiladi. Chunki bugun 100 ming so\u2018m olayotgan kishi ertaga millionlab imkoniyatlardan ayriladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya ko\u2018pincha oddiy illatdan boshlanadi: tanish-bilishchilik, \u201cbir og\u2018iz iltimos\u201d, \u201cmeniki-ku\u201d, degan so\u2018zlardan. Ammo natijada bir emas, yuzlab insonlarning haq-huquqi poymol bo\u2018ladi. Bu \u2014 jamiyatni ich-ichidan yemiruvchi jarayon.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Endi o\u2018ylab ko\u2018raylik: kim korrupsiyani to\u2018xtata oladi? Faqat davlatmi? Yo\u2018q. Korrupsiya har bir insonning halolligidan boshlanadi. Agar har birimiz o\u2018z ishini pok niyat bilan, vijdon bilan bajarsa, korrupsiyaga joy qolmaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Halol ishlayotgan shifokor, adolatli o\u2018qituvchi, vijdonli inspektor \u2014 bular korrupsiyaga qarshi eng katta quroldir. Chunki qonun jazolaydi, lekin vijdon tuzatadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugun korrupsiyaga qarshi kurashish \u2014 bu faqat shior emas, bu yashash madaniyatimiz bo\u2018lishi kerak. Chunki adolat \u2014 pul bilan o\u2018lchanmaydi, halollik esa insonning eng katta boyligidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ro\u02bbzixon O\u02bbktamjonova.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">korrupsiyaga qarshi qanday qonun va jazolar borligidan xabaringiz bormi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekiston Respublikasida korrupsiyaga qarshi bir qancha qonun va huquqiy normalar mavjud. 2017-yilda \u2019\u2019Korrupsiyaga qarshi kurashish to\u2018g\u2018risi\u201dda Qonun qabul qilingan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi va Ma\u2019muriy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi kodeks korrupsiyaga aloqador jinoyat va ma\u2019muriy huquqbuzarliklarni belgilaydi. 2023-yilda esa &#8220;korrupsion jinoyatlar&#8221; tushunchasi aniqlashtirilib, jinoyatlar uchun jazolarni kuchaytirish bo\u2018yicha o\u2018zgartirishlar kiritilgan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ma\u2019muriy javobgarlik: masalan, davlat organlari faoliyatining ochiqligi talablarini buzgan mansabdorlar uchun 3-5 bazaviy hisoblash birliklari miqdorida jarima belgilangan. Agar takroran bir yil ichida qayta sodir bo\u2018lsa, 5-10 baza birliklarida jarima bor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jinoyat bo\u2018yicha: Korrupsiya jihatidan jinoyatga tushadigan holatlar, masalan, pora berish, mansabni suiiste\u2019mol qilish va xuddi shunday jinoyatlar uchun jazolarni yanada kuchaytirish nazarda tutilgan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hozirgi hisoblashlarga ko\u2018ra , davlat xizmatchilariga nisbatan pora bilan bog\u2018liq jinoyatlar kamayib borayotgan, biroq boshqa korrupsiya turlari &#8211; byudjet mablag\u2018larini talon-toroj qilish, mansabni suiiste\u2019mol qilish ko\u2018paymoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekistonning Jinoyat Kodeksi &#8220;Korrupsiyaga oid jinoyatlar&#8221; bo\u2018limi to\u2018ldirilmoqda, 205-modda &#8220;Hokimiyat yoki mansab vakolatini suiiste\u2019mol qilish&#8221;, 210-modda &#8220;Pora olganlik&#8221;, 211-modda &#8220;Pora berganlik&#8221;, 212-modda &#8220;Pora olish-berishda vositachilik qilish&#8221; kabi bir qator moddalar mavjud.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xadichaxon Jaloliddinova,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Andijon Davlat Chet tillari Instituti 2-bosqich talabasi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>BIZ KORRUPSIYAGA QARSHIMIZ<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Har qanday jamiyatning taraqqiyoti, xalqning farovonligi va davlatning obro\u2018si adolatga, halollikka va qonun ustuvorligiga bog\u2018liq. Ammo afsuski, insoniyat tarixi davomida shunday illat borki, u har qanday tizimni izdan chiqaradi, adolatni soya qiladi va odamlarni ishonchsizlikka yetaklaydi. Bu illat \u2014 korrupsiyadir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya so\u2018zi lotincha \u201ccorruptio\u201d \u2014 \u201cbuzilish, halollikdan chekinish\u201d degan ma\u2019noni anglatadi. Uning mohiyati shundaki, ayrim shaxslar shaxsiy manfaat yo\u2018lida o\u2018z xizmat vazifalarini suiiste\u2019mol qiladilar, pora oladilar yoki beradilar, adolatni sotadilar. Bu nafaqat qonunbuzarlik, balki insonlikka, vijdonga va vatanparvarlikka xiyonatdir. Korrupsiya nafaqat iqtisodiy sohada, balki ma\u2019naviy jihatdan ham katta talafot keltiradi. U mehnatkash insonlarning ishonchiga putur yetkazadi, yoshlarning kelajakka bo\u2018lgan ishonchini so\u2018ndirib qo\u2018yadi. Masalan, agar bir kishi mehnati bilan emas, pora orqali yuqori lavozimga chiqsa, halol mehnatning qadri qolmaydi. kurash olib bormoqda. Bu esa jamiyatda adolatsizlik muhitini yuzaga keltiradi. Korrupsiya mavjud bo\u2018lgan mamlakatda rivojlanish to\u2018xtaydi, investitsiyalar kelmaydi, ta\u2019lim va sog\u2018liqni saqlash tizimlari izdan chiqadi. Shu sababli dunyodagi barcha davlatlar bu illatga qarshi qat\u2019iy kurash olib bormoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyaga qarshi kurash faqat davlat yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlarning ishi emas. Bu har bir fuqaroning vijdoni va burchi hisoblanadi. Agar har bir inson pora olishni yoki berishni rad etsa, o\u2018z burchini halol bajarsa, adolat ustuvor bo\u2018ladi. Yoshlar orasida halollik, poklik, vatanparvarlik, mas\u2019uliyat hissini kuchaytirish muhimdir. Maktab va kollejlarda \u201chalollik darslari\u201dning o\u2018tkazilishi, turli targ\u2018ibot tadbirlari, ommaviy axborot vositalarida adolatni ulug\u2018lovchi chiqishlar \u2014 bularning barchasi yosh avlod ongida to\u2018g\u2018ri hayotiy yo\u2018nalishni shakllantiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi kunda mamlakatimizda korrupsiyaga qarshi qat\u2019iy kurash olib borilmoqda. \u201cKorrupsiyaga qarshi kurash to\u2018g\u2018risida\u201dgi Qonun, maxsus agentliklar va jamoatchilik nazorati tizimi \u2014 bularning barchasi jamiyatda ochiqlik va shaffoflikni ta\u2019minlashga xizmat qilmoqda. Prezidentimiz tashabbusi bilan davlat boshqaruvi tizimida raqamli texnologiyalar joriy etilib, inson omilini kamaytirish orqali pora olish va suiiste\u2019mol holatlariga chek qo\u2018yilmoqda. Bu \u2014 yangi, halol, adolatli O\u2018zbekistonning poydevoridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Biz yoshlar bu kurashning asosiy ishtirokchilari bo\u2018lishimiz lozim. Chunki kelajak bizniki. Biz bilimli, vijdonli va halol bo\u2018lsak, ertangi kunimiz ham yorug\u2018 bo\u2018ladi. Korrupsiyaga qarshi turish \u2014 faqat \u201cyo\u2018q\u201d deyish emas, balki hayotimizni halollik, mehnat va insof asosida qurishdir. Halollik \u2014 bu nafaqat insonning sifatidir, balki millatning kuchidir. Shuning uchun ham biz har kuni o\u2018z hayotimizda \u201cmen pora olmayman\u201d, \u201cmen adolat tarafdoriman\u201d, \u201cmen halol mehnat bilan yashayman\u201d degan shior bilan yashashimiz lozim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nargiza Bozarova,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Andijon davlat tibbiyot instituti 4-bosqich talabasi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">jamiyatning yashirin dardi<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Har birimiz hayotda shunday holatlarga duch kelamizki, go\u2018yo kichik bir \u201crahmat\u201d yoki \u201csovg\u2018a\u201d bilan ish bitadigan tizim paydo bo\u2018lgandek tuyuladi. Aslida esa, shu \u201ckichik\u201d deb o\u2018ylagan illat bugun butun jamiyatning ildizini chirityapti. Korrupsiya \u2014 nafaqat qonunni buzish, balki ishonchni o\u2018ldirish, adolatga bo\u2018lgan umidni sindirishdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir tanishimning boshidan o\u2018tgan voqeani aytmoqchiman. U o\u2018g\u2018lini maktabga joylashtirmoqchi bo\u2018lgan, direktor esa \u201cjoy yo\u2018q, lekin&#8230;\u201d deb, so\u2018zni tushunarli ohangda cho\u2018zgan. Tanishim esa \u201cnima kerak bo\u2018lsa, beraman\u201d, deb javob qaytargan. Keyinroq u o\u2018sha \u201cnima kerak bo\u2018lsa\u201d degan so\u2018zining narxi qancha ekanini tushungan \u2014 bola joylashgan, lekin vijdonida og\u2018ir tosh paydo bo\u2018lgan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya \u2014 bu faqat yuqoridagilar ishi emas. Ba\u2019zan u kundalik hayotimizda, odamlar o\u2018rtasidagi oddiy kelishuvlarda ham yashirinadi. Navbatni \u201caylantirib o\u2018tish\u201d, tekshiruvdan \u201cko\u2018z yumish\u201d, tanish-bilish bilan \u201cyo\u2018l topish\u201d \u2014 bular ham korrupsiya. Farqi shundaki, biz uni o\u2018zimiz oqlaymiz. \u201cHamma shunaqa qiladi-ku\u201d degan jumla eng xavfli bahona.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ammo o\u2018zgarish ham aynan har bir insondan boshlanadi. O\u2018zing pora bermasang, senga ham hech kim pora bera olmaydi. Bir kishi yo\u2018q desa, ikkinchisi ham jur\u2019at topadi. Shunda tizim o\u2018zgaradi. Men ko\u2018p joylarda ko\u2018rdim: halol ishlaydigan rahbarning jamoasi ham halol bo\u2018ladi. Chunki u o\u2018zi ibrat.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Biz korrupsiyaga qarshi kurashni faqat qonun bilan emas, vijdon bilan ham olib borishimiz kerak. Axir har bir pora \u2014 kelajak avlodning imkoniyatini o\u2018g\u2018irlaydi. O\u2018g\u2018limiz yoki qizimiz ertaga \u201chalol mehnat qilaman\u201d deganda, unga yo\u2018l to\u2018siq bo\u2018lmasligi kerak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shunday ekan, har kim o\u2018z o\u2018rnida bitta savol bersin:<br>\u201cMen halol yashayapmanmi?\u201d<br>Agar bu savolga vijdonan \u201cha\u201d deb javob bera olsak, demak biz korrupsiyaga qarshi kurashni allaqachon boshlaganmiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ulbo\u02bblsin Yerimbetova.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">millat sha\u2019nini asraylik!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi o\u2018sish, rivojlanish davrida korrupsiya nafaqat bir davlat, balki butun insoniyat oldida turgan eng jiddiy muammolaridan biridir. U jamiyatning taraqqiyotiga to\u2018siq bo\u2018ladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Adolat ishonch tuyg\u2018usining butunlay yo\u2018q qilib, nafrat hamda adovatni keltirib chiqaradi. Menimcha jamiyatimizda bunday yomon illatlar bo\u2018lmasligi kerak, shu bois korrupsiyaga qarshi kurashish &#8211; faqat davlat idoralarini emas, har bir fuqaroning burchidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya o\u2018zi nima? Avvalo&nbsp; bu mansab yoki vakolatlar shaxsiy manfaat yo\u2018lida foydalanish tushiriladi. Afsuski, bu illat har qanday sohada ta\u2019limda, tibbiyotga, iqtisodiyotda hatto kundalik hayotda ham uchrashi mumkin. Uning eng yomon va xavfli tarafi yuqorida aytilganidek odatdagi ishonchi so\u2018ndiradi, mehnatkashlarning mehnatini qadrsizlantiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekiston bugun korrupsiyaga qarshi qat\u2019iy siyosat yuritmoqda. So\u2018nggi yillarda maxsus qonunlar qabul qilindi, ochiqlik va shaffoflik tizimi yo\u2018lga qo\u2018yildi. Elektron hukumat, davlat xizmatlarining raqamlashtirilishi va jamoatchilik nazoratining kuchayishi bularning barchasi korrupsiyaga qarshi choralar hisoblanadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xulosa qilib aytganda, korrupsiyaga qarshi kurash \u2014 bu nafaqat hukumat siyosati, balki millat sha\u2019ni, davlat kelajagi masalasidir. Biz yoshlar esa halollikni qadrlab, o\u2018z hayotimizda shaffoflikni ustuvor qilgan holda yurtimizning porloq kelajagi uchun xizmat qilishimiz kerak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muslima Bedalova,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Andijon shahridagi 50-maktab o\u2018quvchisi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBir piyola choy\u201d narxiga sotilgan adolat<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugun jamiyatimizda eng og\u2018ir kasalliklardan biri \u2014 korrupsiya. Uni ko\u2018pchilik \u201ckatta odamlarning ishi\u201d deb biladi. Aslida esa, bu illat har joyda, har qadamda yashirinib yotadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qani endi buni tan olaylik: kimdir ichki ishlar xodimiga \u201cbir piyola choy\u201d deb uzatadi, kimdir hujjatni tezroq bitkazish uchun \u201cish oson bo\u2018lsin\u201d deb cho\u2018ntagiga qaraydi. Biz bu harakatni kulib, oddiy odatga aylantirib qo\u2018yganmiz. Lekin aslida shu \u201codatiy\u201d hol jamiyatni ich-ichidan kemiradigan hasharotga o\u2018xshaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir tanishim aytgan edi: \u201cPora berganimda o\u2018zimni g\u2018olibdek his qilganman, keyin tushundim \u2014 aslida mag\u2018lub bo\u2018lgan ekanman.\u201d Haqiqatan ham, korrupsiya bizni ichkaridan sindiradi. Chunki u faqat pullarni emas, ishonchni ham yeb bitiradi. Adolatga ishonch yo\u2018qolsa, tartib yo\u2018qoladi, tartib yo\u2018qolsa \u2014 taraqqiyot ham yo\u2018qoladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir paytlar bir ayol kasal bolasini shifokorga olib kelgan ekan. Shifokor esa \u201cnavbat ko\u2018p, lekin tezlashtirish mumkin\u201d, deb ishora qilgan. Ona bola uchun, tabiiyki, rozi bo\u2018lgan. Bola davolangan, ammo ona bir umr o\u2018sha pulni yodidan chiqara olmagan: \u201cMen o\u2018sha kuni vijdonimni dori bilan almashtirdim\u201d, degandi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya \u2014 nafaqat jinoyat, balki insonlikni yo\u2018qotish. Kimdir pora olayotganda \u201cbola-chaqa bor\u201d, deb oqlaydi, kimdir berayotganda \u201cishga kirish kerak\u201d, deydi. Ammo aslida ularning har biri kelajakdagi halol inson uchun eshikni yopadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Endi o\u2018ylang, farzandingiz ertaga o\u2018qishga kirib, \u201cdadam halol ishlagan\u201d, deb faxrlansa \u2014 bu eng katta g\u2018alaba emasmi? Axir eng katta boylik \u2014 pok yuz va toza yurak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shunday ekan, korrupsiyaga qarshi kurashni birinchi bo\u2018lib qonundan emas, o\u2018z qalbimizdan boshlaylik. Pora bermaslik \u2014 bu jasorat. Pora olmaslik \u2014 bu oriyat. Adolatni asrash esa \u2014 bu vijdonning eng oliy darajasi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Roxilaxon Sulaymonova,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ADPI Aniq va tabiiy fanlar fakulteti 3-bosqich talabasi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">pora esa eng arzon yo\u2018l<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya haqida gap ketganda, ko\u2018pchilik \u201cmenga nima aloqasi bor?\u201d deydi. Aslida har birimiz bu tizimning ichidamiz \u2014 kimdir tomoshabin sifatida, kimdir esa bilmasdan ishtirokchi sifatida.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir tanishim bor edi, davlat idorasida ishlaydi. Kuni bilan hujjatlar orasida yuradi, odamlar bilan ishlaydi. Bir kuni u menga aytgan edi:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBa\u2019zan kimdir menga bir narsani \u201csovg\u2018a\u201d qilmoqchi bo\u2018ladi, \u201csizdan minnatdorman\u201d, deydi. Ammo men o\u2018ylayman \u2014 agar shu sovg\u2018ani olsam, men o\u2018sha odamdan farqim qolmaydi. Chunki halollikni faqat shior sifatida emas, amalda saqlab qolish kerak.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu gapni eshitganimda, o\u2018ylab qoldim: halol bo\u2018lish \u2014 bu qiyin yo\u2018l. Chunki u poradan oson, lekin vijdondan og\u2018ir yo\u2018lni tanlaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugun ayrim joylarda oddiy tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tish uchun ham \u201ctanish topish\u201d, \u201cozgina choy puli berish\u201d odatga aylangan. Bu odat nafaqat tizimni buzadi, balki odamning o\u2018zini ham buzadi. Chunki bir marta berasiz, ikkinchi marta so\u2018raydi, uchinchi marta esa sizdan odatiy narsa sifatida kutadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir bola maktabda o\u2018qiydi, u halollik haqida she\u2019r o\u2018qiydi, devorga \u201cporaga yo\u2018q de!\u201d degan plakat chizadi. Ammo kechqurun otasi hujjatni tezlashtirish uchun \u201cbiror joyga kirib chiqadi\u201d. Bola buni ko\u2018rmasa ham, vijdoni sezadi. O\u2018sha bola ertaga kim bo\u2018ladi? U otasidan halollikni emas, tizimdan \u201cyo\u2018l topishni\u201d o\u2018rganadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyaga qarshi kurash degani faqat tekshirish, jazolash yoki bayonot berish emas. Bu, avvalo, tarbiya, namuna va oriyat masalasi. Biz bolalarga \u201cporaxo\u2018r\u201d so\u2018zini yomon so\u2018z sifatida o\u2018rgatishimiz kerak, lekin undan ham muhimrog\u2018i \u2014 \u201chalol\u201d so\u2018zini faxrli so\u2018z sifatida singdirishimiz lozim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Halol odam boy bo\u2018lmasligi mumkin, lekin u xotirjam yashaydi. Pora olgan odam boy bo\u2018lishi mumkin, lekin u halovatdan ayriladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shunday ekan, bugundan boshlab har birimiz o\u2018zimizdan so\u2018raylik:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cMen halolmanmi?\u201d Shu savolga javob berish \u2014 korrupsiyaga qarshi kurashning eng birinchi qadami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xurshida Abdupattoyeva.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Korrupsiyaning yoshlar tarbiyasi salbiy ta\u2019siri qanday?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi globallashuv davrida davlatlarning iqtisodiy rivojlanishi, siyosiy barqarorligi va ijtimoiy adolat tizimi ko\u2018p jihatdan korrupsiyaga qarshi kurashning samaradorligiga bog\u2018liq. Korrupsiya \u2014 bu mansab vakolatini shaxsiy manfaat yo\u2018lida suiiste\u2019mol qilishdir. U jamiyatning ma\u2019naviy asoslarini yemiradi, iqtisodiy taraqqiyotni sekinlashtiradi va davlatga bo\u2018lgan ishonchni pasaytiradi. Shu bois korrupsiyasiz jamiyat barpo etish nafaqat davlat siyosatining asosiy yo\u2018nalishiga, balki har bir fuqaroning burchiga aylanishi lozim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya qadimdan mavjud bo\u2018lgan illat bo\u2018lib, tarix davomida turli shakllarda uchrab kelgan. Tarixiy manbalarda mansabdorlar shaxsiy manfaat yo\u2018lida qarorlar qabul qilgani qayd etilgan. Shu sababli uni butunlay yo\u2018q qilish oson emas. Ammo uni kamaytirish va unga qarshi qat\u2019iy kurashish mumkin va kerak. Shu maqsadda korrupsiyaga qarshi kurashning huquqiy poydevori Konstitutsiya bilan mustahkamlangan. O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining bir qator moddalarida korrupsiyaga qarshi kurash, davlat xizmatchilari mas\u2019uliyati va qonun ustuvorligi nazarda tutilgan: 15-moddada qonun ustuvorligi \u2014 barcha fuqaro va davlat organlari qonun oldida tengligi qayd etilgan. Bu korrupsiyaga qarshi asosiy huquqiy poydevordir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyaning yoshlar tarbiyasi salbiy ta\u2019siri qanday?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya adolat tamoyillariga zid bo\u2018lib, halollik va shaffoflik ustuvor bo\u2018lmagan jamiyatda mehnat qadri yo\u2018qoladi, bilim va intellektning o\u2018rni pasayadi. Natijada, yoshlar kelajakka bo\u2018lgan ishonchini yo\u2018qotadi, fuqarolar davlat va qonunlarga ishonchsiz bo\u2018ladi. Shu bois korrupsiyani tushuntirish va unga qarshi ma\u2019naviy tarbiya berish juda muhimdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yoshlar, hatto bolalar ham, \u201ckorrupsiya nima?\u201d degan savolga javob topib, uning zararini tushunsa, kelajakda u jamiyatda kamayadi. Masalan, maktablarda adolat va halollik darslari, shaffoflik va mas\u2019uliyat mavzularini o\u2018rgatish korrupsiyaga qarshi eng samarali vositalardan biridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyaga qarshi kurash bir martalik tadbir emas, balki kompleks, tizimli va uzluksiz jarayondir. Quyidagi choralar samarali hisoblanadi:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1. Qonunchilikni mustahkamlash va yangi qonunlarni qabul qilish.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2. Davlat xizmatchilarining mas\u2019uliyatini oshirish.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3. Jamoatchilik nazoratini kuchaytirish.4. Fuqarolarning ma\u2019naviy ongini yuksaltirish \u2014 halollik, poklik va adolat qadriyatlarini targ\u2018ib qilish.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">5. Butun dunyo hamkorligi: Agar barcha davlatlar birlashib va tajriba almashib korrupsiyaga qarshi harakat qilsa, bu illatni qisqartirish, ba\u2019zi holatlarda hatto yo\u2018qotish ham mumkin. Global hamkorlik, shaffof moliyaviy tizimlar va xalqaro monitoring bu boradagi samarali vositalardir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiyasiz jamiyat \u2014 taraqqiyotning asosiy kafolatidir. Adolat qaror topgan, halollik qadrlangan, qonun ustuvor bo\u2018lgan jamiyatda iqtisod rivojlanadi, ilm-fan yuksaladi va inson qadri ulug\u2018lanadi. Shu bois korrupsiyaga qarshi kurashda davlat bilan bir qatorda har bir fuqaro, har bir maktab va oilalar ham faol ishtirok etishi, bolalarni halollik tamoyiliga o\u2018rgatishi, xalqaro hamkorlikni rivojlantirishi lozim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sarvinoz Saloxidinova,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Andijon viloyati Yuridik texnikum 1-kurs 143-guruh o\u2018quvchisi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">halollik imtihonidan o\u2018ta olamizmi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi kunda korrupsiya haqida gap ketganda, ko\u2018pchilikning ko\u2018z o\u2018ngiga yuqori lavozimdagilar, qalin jildli papkalar, \u201chal bo\u2018lgan\u201d ishlar yoki cho\u2018ntakda g\u2018oyib pullar keladi. Ammo korrupsiya degani bu faqat pullar yoki yuqori martabalar orasida bo\u2018ladigan hodisa emas. Bu, aslida, odamning halolligiga bo\u2018lgan imtihon.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Korrupsiya \u2013 jamiyatning eng og\u2018riqli dardi. U ko\u2018zga ko\u2018rinmas, ammo hayotni asta-sekin yemiruvchi illat. Odamlar o\u2018rtasida ishonchni yo\u2018qotadi, mehnatning qadrini pasaytiradi, adolatni soya ostida qoldiradi. Korrupsiya bor joyda halollik jim turadi, vijdon esa og\u2018riydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lekin bugun o\u2018zgarishlar davri. Endi ko\u2018p narsa jim o\u2018tmaydi. Yurtimizda korrupsiyaga qarshi kurash nafaqat davlat siyosati, balki odamlarning hayotiy pozitsiyasiga aylanib bormoqda. Korrupsiyani yengish uchun faqat qonun emas, insonning o\u2018zi halol bo\u2018lishi kerak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Har kim o\u2018z o\u2018rnida bunga hissa qo\u2018sha oladi:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>o\u2018qituvchi bahoni pul evaziga emas, bilim asosida qo\u2018ysa;<\/li>\n\n\n\n<li>shifokor inson hayotini pulga almashtirmasa;<\/li>\n\n\n\n<li>inspektor tartibni pul uchun emas, vijdoni uchun saqlasa;<\/li>\n\n\n\n<li>fuqaro \u201cbir yo\u2018lini topamiz\u201d degan oson yo\u2018ldan voz kechsa.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Halollik \u2014 bu bugun shunchaki so\u2018z emas, bu taraqqiyotning poydevori. Axir, korrupsiya bor joyda rivojlanish orqada qoladi. Bu faqat bir kishining muammosi emas \u2014 bu butun xalqning, butun avlodning kelajagi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir dona misol: bir joyda kichik pora evaziga ruxsatnoma berilsa, u yerda keyingi yili bolalar o\u2018sha \u201cyengillik\u201d evaziga qurilgan xavfli binoda o\u2018qiydi. Yoki kimdir imtihonda aldasa, ertaga u hal qiluvchi joyda sizning taqdiringizni hal qiladi. Demak, har bir korrupsiya harakati \u2014 kelajakdagi adolatsizlik urug\u2018i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Endi vaqt halollik tarafida turish vaqti. Korrupsiyaga qarshi kurash \u2014 bu faqat davlat idoralarining vazifasi emas, bu har bir fuqaroning vijdoni, farzandlarimizga qanday jamiyat qoldirishimiz haqida qaroridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Halol yashash qiyin bo\u2018lishi mumkin, lekin halol odamning yuzi yorug\u2018, ko\u2018ngli tinch bo\u2018ladi. Chunki u hech kimdan yashirinmaydi, hech kimdan qo\u2018rqmaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shunday ekan, har birimiz shunday yashaylikki, bizdan keyingi avlod \u201cbu xalq halol edi\u201d deb faxr bilan aytsin. Bu \u2014 eng katta g\u2018alaba, eng katta boylik va eng katta ishonchdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Umidaxon Bekmirzayeva.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Illatni yeng, yurtdoshim! Tasavvur qiling boshqalar uchun qiyin va yechilishi murakkab bo\u2018lgan masalani yechish siz uchun oson bo\u2018lsa, aynan siz bajarib turgan turgan vazifa o\u2018sha odamlar zarurati uchun bo\u2018lsa siz qanday yo\u2018l tutgan bo\u2018lardingiz? Bu savolim qiyinlik qilgan bo\u2018lsa, faraz qilishingiz uchun namuna sifatida xohlagan bir kasbni misol qilib olishingiz mumkin? Siz bajarayotgan ishga ko\u2018p [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pagelayer_contact_templates":[],"_pagelayer_content":"","footnotes":""},"categories":[42,53],"tags":[],"class_list":["post-515","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-jamiyat","category-ozbekiston"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/adolatmezoni.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/515","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/adolatmezoni.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/adolatmezoni.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/adolatmezoni.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/adolatmezoni.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=515"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/adolatmezoni.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/515\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":518,"href":"https:\/\/adolatmezoni.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/515\/revisions\/518"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/adolatmezoni.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=515"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/adolatmezoni.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=515"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/adolatmezoni.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=515"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}